Groet-je en salut!

Dit is een speciaal bord in Nederland, met daaronder: “Groeten mag!” Ik weet niet in welke mate u mensen nog spontaan groet. U weet wel: met “Goeiedag/ ‘ndag/ hoi/ heei [en “haai!” ;-)]…” Ik vind dat het te zelden gebeurt. Waarom? Ik kan het met etymologie uitleggen, denk ik…

De wortel van “groeten” op zich helpt niet echt verder. Groeten blijkt ooit een soort roepen of zelfs wenen te zijn geweest. Of preciezer: doen weerklinken. Niet totaal onlogisch: wie groet, wordt gewoonlijk ook “teruggegroet”. Maar oorspronkelijk was het vooral aanroepen, soms zelfs aanvallen, lees ik…* Een voorzichtige conclusie daaruit: groeten is misschien communicatie uitlokken. Dat vind ik toch niet oninteressant.

Nu, het kan mooier. Franstaligen saluent, de Engelstaligen salute, enz. Wie wat Latijnse stammen kent, die herkent salus daarin. Dan hebben we het over “heil”, vooral in de zin van gezondheid, terwijl we soms associëren met de nazigroet. Gelukkig is het woord in het Frans en zo niet belast. En trouwens, ook bij ons herinnert “heil” in combinaties aan gezondheid, zoals heilzame kruiden. Of het is eerder praktisch: ik zie geen heil in het slikken van slaappillen of in samenwerking met deze of gene groep. En duidelijk is ook: “on-heil” kunnen we missen als de pest. Dus wensen we bij het “salueren” letterlijk gezondheid toe, of goede dingen. Zoals een goeie dag, zoals in vele Europese talen: Buenas dias, Buongiorno, Guten Tag, bonjour, dobry den, ..

Wie dus met “Goeiedag!” groet, doet niks anders dan toe-wensen. De andere(n) bijvoorbeeld een goeie dag toewensen. Op zich toch speciaal: wensen kent twee richtingen, naar zichzelf toe en naar de ander toe… Groeten is on-zelfzuchtig, lijkt het.

Op die manier ontstaat er volgens mij communicatie,. Ik zag in communicatie altijd uni-o , eenheid, maar het is iets complexer. Communicatie gaat wel uit van het gemeenschappelijke (communis) en bestaat uit de elementen “samen” (co/m) en “in beweging gaan” (moi/n). Communiceren dus als delen met velen.

Zo zie ik dus groeten als een wederzijds proces: elkaar toespreken, groeten laten weerklinken. Dat is dan uiteindelijk gebaseerd op toe-wensen van “heilzame” dingen. Een goeie dag of avond of …, maar in andere culturen vrede (sjaloom, salaam, enz.) (c) CreativeCommons/marcoderksen

Voetnoot inzake aanspreken en aanvallen: “Mogelijk is het met groeten of aanspreken en aanvallen zoals met hostis en hospitaal. Dezelfde stam, maar het ene woord verwijst naar een vijand in het Latijn, het andere nu naar een ziekenhuis bij ons, of beter een “gast(en)huis” zoals het in het Antwerpse nog altijd heet.

Jan Glorieux in Woordwaarde, woordweelde te volgen via Facebook.