Wanneer stilte te zwaar wordt

We worden overstelpt met goede raad en wijze zinspelingen over de stilte die velen onder ons overvallen heeft. Nu het leven zich terug op gang trekt, en velen opnieuw de deur uit kunnen of moeten, blijft de vraag wat de stilte met ons gedaan heeft. Ook voor zij die nog in de bubbel zitten, gedwongen of niet, is het de éne dag een worsteling, de andere dag een zegen.

De stilte heeft vele gezichten, je wordt er tegelijk door gedragen, maar de stilte daagt je ook uit om haar te ver-dragen. De oude religieuze en levensbeschouwelijke tradities weten dat stilte soms een baken, maar evengoed een last kan zijn. Bij de meer Oosterse levenbeschouwingen is stilte dan meer een levenswijze, een houding.

Stilte, ja, als er de keuze is.

De “woestijnvaders en -moeders” trokken in de 4e en 5e eeuw weg uit de drukte van de steden, op zoek naar de stilte. Zij vonden dat het innerlijke leven verstoord werd door het lawaai en de besognes van een stad. In de islam is stilte gerelateerd aan het begrip “moeraaqabah” wat betekent dat het geregeld aanhouden van stille momenten in afzondering zorgt voor meer aanwezigheid en bewustzijn in het hier en het nu. Bij het beoefenen van Zen-meditatie is het de gewoonte om soms lange zittijden in stilte door te brengen, met “aandacht” als belangrijkste kapstok. Nu goed, allemaal mooi, maar het zijn stuk voor stuk voorbeelden van “gewilde stilte”.

Stilte is datgene wat er nooit is

We mogen ons ook geen illusies maken. Probeer het maar eens: zet je neer op een stoel, doe alle ramen en deuren dicht, en sluit je ogen. Wie luistert en niks hoort luistert eigenlijk niet goed. Er bestaan talloze wetenschappelijke onderzoeken over wat 100% stilte precies nodig heeft om 100% stil te zijn. Zonder technologie is dit gewoonweg onmogelijk. Er is altijd iets op te vangen: een deur die kraakt, een simpele beweging, rumoer op straat. Daarenboven: er is ook wat binnenin ons leeft. Dat gaat van een innerlijke conversatie, een lied tot een dagdroom: geluid in veelvoud. Stilte is niet per definitie een ingrediënt dat ont-spannend werkt.

Dus, als stilte je overvalt…

…en je niet vluchten kan? Dan mag je de schaamte opzij zetten en er mee aan de slag gaan. Veel mensen voelen zich momenteel zwak wanneer ze het lastig hebben met het overmand worden door de stilte, wat veel te maken heeft met een nieuw verwachtingspatroon. Van de éne dag op de andere werd het evident dat de mens, in wezen sociaal, ertoe in staat moet zijn wekenlange stilte om te zetten in een positief gevoel. Wat bij velen niet lukt.

Geen schaamte maar…

…misschien beginnen met te voelen wat je voelt. Stilte die wegvalt zet ons figuurlijk in ons blootje. Je voelt en ervaart plots zaken die je lang niet vermoed had, of die nu veel sterker tot uiting komen. Die gewaarwordingen uitspreken, noteren, uitbeelden, kan je al een eind verder helpen.

Een tweede manier is betekenis te geven aan de stilte. Iedereen heeft in – meer of mindere mate – een vermogen om creatief te zijn. En misschien heb je dat vermogen al een lange tijd niet meer aangesproken. Creativiteit heeft honderd namen maar één zaak is zeker: op het einde van de dag heb je het gevoel dat je betekenis hebt gegeven. En dat is ook zo.

En zo zijn er duizend zaken die de draagkracht bij stilte kunnen verhogen: van langer slapen, zingen, sporten tot…

Zolang het maar geen weglopen blijft!

Want als het een zaak van overleven wordt, en je de stilte niet langer de baas kunt, dan is toegeven dat het niet goed lukt een juiste stap. Want dankzij die stap kun je hulp zoeken om te voorkomen dat je helemaal verdwijnt in een depressieve beleving. Laat je niks aanpraten, hoe goed bedoeld de wijze raad ook is. Elke mens is anders en het is helemaal goed te erkennen dat de stilte een erg negatieve ervaring voor je is. Wees dan mild met jezelf en zet die stap. Moedig van je!