Covid-19 en de presidentsverkiezingen in Malawi

Maaike Bruynooghe, een Kortrijkse dame, begon in 2007 haar grote avontuur in Malawi, langsom het grote meer, waar ze een project uit de grond stampte dat de naam “Kudimba” zou dragen. Spiranti biedt haar een jaar lang forum om te getuigen. In deze tweede bijdrage werpt ze een blik op de actuele situatie.

In Malawi zijn sinds het begin van de pandemie 369 mensen positief getest op Covid-19 en zijn er tot nu toe 4 geregistreerde sterfgevallen ten gevolge van het virus.  Covid-19 lijkt zich dus minder vlug en minder intens te verspreiden en de morbiditeit en mortaliteit blijven beperkt in vergelijking met bijvoorbeeld België.  Het is onduidelijk waarom precies de impact van het virus tot nu toe beperkt bleef, want maatregelen zoals social distancing, ontsmettende handgels, mondmaskers en quarantaine zijn zo goed als onhaalbaar in een ontwikkelingsland zoals Malawi.  De beperkte mogelijkheid voor het traceren en testen van mogelijke Covid-19 slachtoffers is een voor de hand liggende reden voor de optimistische cijfers, de reële aantallen liggen wellicht veel hoger.  Misschien spelen andere, ongekende factoren ook een rol in het relatief lage aantal besmettingen:  is er een invloed van het milde klimaat of van de gemiddelde – lage – leeftijd van de inwoners van Malawi (nvdr. de gemiddelde levensverwachting in Malawi is 44 jaar) of van hun levensstijl? Misschien is er een link met malaria of met tuberculose en vaccinatieprogramma’s?  We kunnen op dit ogenblik nog geen conclusies trekken over mogelijke correlaties.

Niet Covid-19 maar de gevolgen ervan wegen door

Een groter probleem voor de bevolking zijn de gevolgen van de maatregelen in het kader van Covid-19. Scholen en universiteiten werden gesloten en grote bijeenkomsten verboden. De prijzen voor transport en voeding schoten de hoogte in en voor mensen die het daarvoor al moeilijk hadden om te overleven werd het helemaal ingewikkeld. 

Ook Kudimba heeft de deuren van het dagcentrum voor kinderen met een handicap tijdelijk gesloten. Om toch verder steun te verlenen aan de kwetsbare gezinnen van onze deelnemers doet Kudimba tijdelijk aan outreach hulp. Noodpakketten met voedsel en zeep worden aan huis geleverd samen met correcte informatie over Covid-19 en over realistische handelingen in verband met hygiëne en het beperken van de verspreiding van het virus. Het is belangrijk om hierbij rekening te houden met het feit dat mensen thuis geen stromend water hebben en vooral buiten leven. Hun huisje bestaat meestal slechts uit één kamer en die kamer is geen leefruimte zoals wij die kennen want ze doet enkel dienst als overnachtingsplaats voor het hele gezin.

Informatie versus fake-news

In samenwerking met een lokale gezondheidsinstelling heeft Kudimba een informatiecampagne opgezet voor de ruimere gemeenschap. Vaak zijn mensen ongeletterd en hebben geen toegang tot aangepaste informatie over de pandemie. Het leven valt gedeeltelijk stil door overtuigende misinformatie over het virus. Foute geruchten werken paralyserend, met grote gevolgen. Door het stigma gaan mensen medische hulp uit de weg en mogelijke patiënten worden verborgen om discriminatie te vermijden. 

De infrastructuur van de gezondheidsinstellingen is ontoereikend, er zijn 20 bedden voor intensieve zorgen in het hele land. Zowel beschermingsmateriaal voor het personeel als hun kennis over Covid-19 is meestal erg beperkt tot onbestaand.  

We vonden het een noodzakelijk plan om correcte informatie te verspreiden op maat van de gemeenschap en ook de gezondheidswerkers te versterken door het beschikbaar maken van beschermend medisch materiaal en het aanbieden van educatieve sessies rond Covid-19.

Enerzijds proberen we dus de bevolking te sensibiliseren en bij te staan om de verspreiding van het virus tegen te gaan, anderzijds lijkt dit intussen dweilen met een open kraan. Er worden namelijk op dit ogenblik presidentiële verkiezingscampagnes georganiseerd in Malawi, waarbij grote mensenmassa’s bij elkaar komen om hun kandidaat te bejubelen.  The strength is in the numbers, zoals ze zeggen, dus van social distancing of sociale bubbels is er geen sprake.  Om de politieke sterkte van een kandidaat uit te drukken moeten aanhangers in grote getale opgetrommeld worden, corona of geen corona. 

Achtergrondinformatie bij de verkiezingen

Peter Mutharika van de Democratische Progressieve Partij is sinds 2014  president van Malawi. Hij is de opvolger van de eerste vrouwelijke president van Malawi, Joyce Banda, die in 2012 onverwacht als vice-president de taak mocht overnemen van Bingu wa Mutharika, na diens dood. Bingu wa Mutharika was de broer van de huidige president, Peter Mutharika. Joyce Banda kreeg als vrouw en als onverkozene weinig kansen om haar stempel op Malawi te drukken. De nadruk van haar programma lag vooral bij de sociale problematieken in Malawi. Onderwijs, gezondheidszorg en vrouwenrechten waren niet onterecht belangrijke thema’s op haar agenda. 

Peter Mutharika

Peter Mutharika daarentegen focust zich op de vooruitgang van de economie. Hij werd herverkozen voor een tweede ambtstermijn van vijf jaar tijdens de verkiezingen van 2019. Het grondwettelijk hof heeft de uitslag van deze verkiezingen na betwisting van de tegenkandidaten echter geannuleerd wegens onregelmatigheden. Hevige anti-regeringsdemonstraties gingen deze beslissing vooraf. Een deel van de stembiljetten zouden na de verkiezing aangepast zijn, het zogenaamde “Tipp-Ex-schandaal” en ook de optelsommen van de stemmen leken niet erg nauwkeurig. Op 23 juni worden nieuwe presidentsverkiezingen gehouden in Malawi

Een andere recente gerechtelijke beslissing is die van het hooggerechtshof van Malawi om een lockdown in het kader van Covid-19 te voorkomen. In april kondigde de regering van Peter Mutharika lockdown aan voor de periode van drie weken om de Covid-19 verspreiding in te dijken.  De Human Rights Defenders Coalition vocht deze beslissing met succes aan, met het argument dat zonder noodplan deze lockdown voor mensen in armoede een onmogelijke situatie teweegbracht.  Er kwam dus gelukkig geen echte ‘lockdown’ in Malawi. Mensen moeten hun dagelijkse activiteiten kunnen uitoefenen om in noodzakelijke behoeften zoals voedsel te kunnen voorzien.

Schrijnende omstandigheden aan de grenzen

Ondertussen worden op dit ogenblik aan de grenzen van Malawi voornamelijk busreizigers op Covid-19 gecontroleerd. Dit zijn vooral Malawianen die terugkeren uit Zuid-Afrika, waar het virus tot nu toe veel harder heeft toegeslagen. 

Mensen waarvan men een besmetting vermoedt, of die effectief besmet zijn, worden in grote aantallen in quarantaine geplaatst. Volgens de lokale media zijn de omstandigheden van deze quarantaine echter zo schrijnend, dat deze – vaak – besmette Covid-19-patiënten massaal ontsnappen om zich elders verborgen te houden. Laat ons hopen dat er dus inderdaad minder verspreiding van het virus is in Malawi want een consequente en zinvolle strategie vanuit de overheid lijkt er niet te zijn. 

Intussen bij Kudimba

Voorlopig proberen we met Kudimba van de gedwongen pauze het beste te maken. Er worden twee themaweken georganiseerd voor het personeel, de eerste week gaat over permacultuur. Het is een interactieve workshop waarbij het Kudimba team nog eens de filosofie en praktische kennis over permacultuur bestuderen onder leiding van een lokale expert. Een boeiend deel van dit programma gaat over recyclage en het vervaardigen van creatieve producten uit wegwerpmaterialen. Daarnaast hebben we voor de komende  periode een praktische workshop gepland over een interessante techniek die gebruik maakt van karton om hulpmiddelen voor mensen met een beperking te vervaardigen. Over beide thema’s verschijnt hier ongetwijfeld later nog een stukje. 

We proberen ook om in Kudimba alles op punt te zetten, een aantal losse schroeven vast te draaien en de werking van het project onder de loep te nemen, zodat we binnenkort met frisse moed de dagbesteding weer kunnen opstarten, maar dan nóg beter dan ervoor.

Maaike Bruynooghe

Lees ook de eerste bijdrage van Maaike over de opstart van Kudimba.

Meer informatie en foto’s over Kudimba zijn te vinden op de facebook pagina ‘Kudimba Foundation’ en op de website www.kudimba.org

Een gedachte over “Covid-19 en de presidentsverkiezingen in Malawi

Reacties zijn gesloten.