De liefde is geen beslissing

“Wanneer je verliefd wordt krijg je vlinders in de buik. Maar die vlinders gaan altijd stuk wanneer de één het hart van de ander in stukken knipt.” Dat is althans wat we aannemen. “Een dwaas uitgangspunt, en zelfs een leugen” vindt kunstenaar David Mesguich. “Er valt wel degelijk heel wat te hopen in de liefde. Maar hopen is niet voldoende. Een mens moet ook kunnen beslissen.” De vraagt blijft wie kiest voor wat? Is het niet de liefde zelf die het laatste woord heeft?

In “Mons” staat een monumentaal kunstwerk midden het Rooseveltplein, zeven meter hoog, aan de voet van de plaatselijke kerk. Het verbeeldt de dochter van kunstenaar Mesguich, “Lucie”, die hij een andere mogelijkheid voor ogen houdt. Om dit te snappen nodig ik je uit even de foto van het beeld voor ogen te houden.

De vlinders, die de verliefdheid voorstellen, zitten niet langer in de buik, maar zijn geland op het lichaam van het meisje. Ze zijn zichtbaar en dus kwetsbaar, maar ze kunnen niet verknipt worden en zijn daarmee ontembaar geworden. Ze omringen het meisje lijfelijk en maken duidelijk dat liefde meer is dan een tijdelijke oprisping. De liefde voor de ander is een wezenlijk onderdeel van haar bestaansreden.

De scharen, die “het kapot maken van het hart van de geliefde” uitbeelden houdt Lucie in haar handen. Ze verbrijzelt de scharen en werpt ons daarmee de waarheid voor de voeten dat echte liefde niet zomaar te verknippen valt, hoe hard de ander ons ook raakt en afwijst. Sterker: het is niet aan de ander om daarover te beslissen. Nog sterker: er valt helemaal niks te beslissen. De liefde is er. De liefde beneemt.

De kunstenaar drukt hiermee de mens met de neus op de feiten. Al te vaak worden we gegijzeld door holle boutades, alsook deze. Liefde houdt niet stand omdat daar er een reden voor is, maar net wel omdat daar geen enkele reden voor bestaat. Liefde is wat ze is, en dat is tegelijk verdriet en troost.

Het verdriet zit er in dat je de liefde voor een ander niet zomaar naast je neer kunt leggen” (hoe hard je dat soms zou willen). Liefde die, ondanks alles, standhoudt hoeft dan ook niet verdacht te zijn. Maar het betekent wel dat je die liefde moet kunnen dragen. Het is een opgave, en het kan in die zin ook een beslissing zijn, een anti-moderne gedachte. Ondanks alles…

De wezenlijke liefde is dus geen keuze, je hebt dus nooit het laatste woord. Wat niet betekent dat je er hoeft op in te gaan, of wat niet betekent dat je die liefde vorm hoeft te geven. Die keuze is er wel degelijk, maar de liefde blijft…

De troost is dat de aanname van de liefde betekent dat je je geliefde nooit kwijt kunt raken, zelfs al is die geliefde ander niet de persoon die hetzelfde gevoel deelt, of vanuit dat gevoel die keuze durft of kan maken. Dat klinkt hard, maar het kan ook een troost zijn. De ander die je hunkering niet invult is hard, maar naast het verdriet is er ook de zekerheid dat je minstens één iemand in je leven hebt liefgehad.

Lennart Nijgh beschreef het ooit in het prachtige lied “als jij niet van me houdt”, gezongen door Boudewijn De Groot: “

Als jij niet van me houdt zul je voor een ander kiezen, maar wat niet is kan ook niet verloren gaan. Dus kan ik jou nooit verliezen.

Thomas Holvoet

Boudewijn de Groot – Als jij niet van mij houdt

Beeld: “La jeune fille aux papillons” – David Mesguich (nog tot 2021 in Mons)