En vergeef ons onze schulden…?

Vroeger was het niet beter. Maar de omstandigheden leenden er zich toe dat een misstap gewoon hoorde bij het leven. En dan hebben we het niet over een zwaar misdrijf, maar over een domme uitspraak, een ruzie, een leugen. De ellende nadien was vaak even erg, maar het vergrootglas van de (sociale) media, en de betrokkenheid van de massa stelt ons voor de ethische vraag: hoe fout mag het nog gaan voor je die tweede kans niet meer krijgt?

Een vloek aan de toog vervloog met het drinken van het laatste glas, en de dag nadien was er het perfecte excuus (de drank) om er al vlug de spons over te vegen. Een brief vol harde woorden verdween in een kast, een burenruzie ging niet verder dan de stadspoort en die scheve schaats van de burgemeester werd een publiek geheim. Nu ligt dat anders.

Je hoeft geen BV te zijn om je hele privéleven op het internet terug te zien bij een “incident”. Zo kreeg het grote publiek onlangs te maken met de Youtube-ruzie en – in primetime – de bijpassende huilbui en hysterie. Ook de beruchte strandrellen kregen we enkel te zien dankzij de mobieltjes van de vele omstaanders.

Het zwart-witte van het beeld

Beelden laten geen nuance toe. Ze verliezen heel vaak hun context en zijn meestal vatbaar voor interpretatie, een oordeel, een vonnis. En via Facebook of andere platformen worden interpretaties zeer snel omgezet in waarheden. Met alle gevolgen van dien.

Het uitgesproken woord laat die nuance wél toe. De manier waarop zaken gekaderd worden binnen intonatie en non-verbale aspecten doen er wel degelijk toe. Tegen een foto kan je echter nooit op. Meestal geknipt tot een – uit de context gerukt – fragment maakt van de betrokkenen daders en slachtoffers. Neem nu “sexting”. Vroeger ging het net zo, maar was het risico tot massaverspreiding er niet. Nu ben je een vogel voor de kat want die beelden blijven.

200+ Free Forgiveness & Forgive Images - Pixabay

De resetknop vinden

Moeilijk. De (sociale) media is zo happig op verhalen dat niemand nog veilig lijkt. De zo gegeerde privacy is met ons mobieltje in de hand zelfs een utopie geworden. De vraag is dus hoe iemand die, willens nillens, betrokkene wordt bij een incident dat de publieke fora bereikt een tweede kans kan krijgen. Niet dus. Nogmaals: de beelden of geluidsfragmenten blijven voor eeuwig verspreid. Het zogenaamd recht “om vergeten te worden” bij Google is eenvoudigweg een utopie.

Wat we te verbergen hebben? Wel, veel dus.

“Wie zonder zonde is werpe de eerste steen”, luidt dit bekende evangelievers, maar momenteel lijkt het alsof niemand zich die vraag nog stelt. De stenen vliegen in het rond, terwijl – en dat hoeft geen betoog – niemand onberispelijk is. De éne wat meer dan de ander, maar ik daag u uit om minstens één gebeurtenis uit het prille of rijpe bestaan voor de ogen te brengen waaraan u liever niet herinnerd wenst te worden. En nee, het hoeft zelfs uw fout niet te zijn: een ruzie die u heeft meegemaakt, een crisis met de kinderen, een geldprobleem met een goede vriend.

Free Images : flowers, vase, throwing, rage, man, art, human, girl,  organism, computer wallpaper, happiness, tree, cg artwork, fun,  illustration, plant, visual arts 3912x2550 - Richard Reid - 1445631 - Free  stock photos - PxHere

Van meedogenloos naar milder

Dit soort samenleving kruipt natuurlijk in zichzelf. Wie durft nog risico’s te nemen. Zijn er niet velen die zich afvragen: “ik begin er niet aan, ze zouden ‘ns moeten weten dat…”.

Een onberispelijk leven dan maar? Is dat de weg? De weg naar zuiverheid en altijddurende transparantie? Het doet me denken aan Orwell, of – je hoeft het niet zover te zoeken – experimenten in China waarbij burgers die te vroeg het zebrapad oversteken punten verliezen. Bij zoveel minpunten wordt je bankrekening geblokkeerd, verlies je je burgerrechten voor enkele weken, enz… De maakbare, ideale mens.

We zullen er iets moeten op vinden

Ethisch is het onverantwoord de mens te veroordelen tot burchtbewoners van een besloten leven. De kloostermuren van toen lijken vervangen te zijn door de huizen van nu, en het morele vingertje van de priester door eenvoudige uitlatingen op Facebook, Instagram, Twitter.

Er is geen éénduidig antwoord op deze kwestie. Wel zie ik steeds meer camera’s in het straatbeeld opduiken met – nu zelfs – stemherkenning. Zogezegd om te lawaaierige auto’s te kunnen detecteren. De mensen zijn niet dom. L’enfer, c’est les autres? Ik denk het niet.

Maar er is dus geen antwoord, tenzij we het internet beginnen te organiseren en te reguleren. Tenzij we ook onze reguliere media beperkingen opleggen die de journalistieke vrijheid niet aantasten, maar wel de vrijheid van burgers kunnen garanderen.

Het internet en de media organiseren en reguleren? Oeps, oei. Het lijkt vloeken in de kerk. Maar het zal er ooit van komen. My two cents.

Thomas Holvoet