Betaalbaar en duurzaam wonen blijft een verre droom

De coronacrisis heeft er mensen toe aangezet anders te gaan nadenken over wonen. Niet zoals de Vlaamse bouwmeester het voorzien had, wel integendeel. De Vlaming/Belg wil terug naar de open ruimte met veel groen en goede bereikbaarheid. Wonen in de hoogte, centraal in de stad en vooral: kleiner lijkt niet aan deze tijdsgeest besteed. Dan nog liever 30 graden in een woonkamer met enkel glas, zolang de woning maar “op den buiten” is. En stoken maar.

Ecologisch, kleiner, hoger wonen?

Het blijft een feit dat “anders wonen” vooral weggelegd is voor de middenklasse waarbij tweeverdieners de dienst uitmaken. Mensen in armoede moeten het doen met een te bescheiden inkomen, en meten dit af op het aanbod. Veel vragen over ecologie worden daar, terecht, niet bij gesteld. Men is al blij dat er iets is. Wonen is sowieso een zeer groot probleem want er is een groot tekort aan kwalitatieve woningen in ons land.

Here's How to Choose the Best Ceiling For Your Climate - Decorative Ceiling  Tiles Blog

Zo zitten 250 000 burgers in het onderste segment van de huurmarkt, waar de druk reeds zeer groot is. Verduidelijking: te weinig aanbod, teveel vraag. Gevolg: hogere huurprijzen (wet van vraag en aanbod), verhuurders die (soms) halve krotten op de markt te brengen, weinig duurzame woningen met – als gevolg – zeer hoge energiekosten.

“We moeten ons tegelijk afvragen of de overheid moet blijven inzetten op eigendomsverwerving. Een eigendomsneutraal woonbeleid lijkt mij een beter idee. Zorg dat iedereen betaalbaar en kwaliteitsvol kan wonen met voldoende zekerheid, en laat de mensen vrij om te kiezen of ze huren of kopen.” Zegt Joy Verstichele voor sociaal.net. Een tegendraadse gedachte, want de Vlaming ziet een woning als een soort pensioen. Vreemde gedachte, wetende dat een woning van de jaren ’80 binnen 10 jaar onvoldoende klimaatrobuust zal zijn, en dus in waarde zal minderen.

De krapte is overal, de slachtoffers zijn zeer divers

Er zijn zo’n 450 000 nieuwe sociale woningen nodig, en die achterstand wordt maar niet ingehaald. Daarnaast is het voor vele erkende vluchtelingen – die na een positief advies zo snel mogelijk het asielcentrum moeten verlaten – een onmogelijke zoektocht. Er is al die krapte en er is ook veel racisme bij verhuurders, zo wijzen praktijktesten uit.

Kleiner, hoger, duurzamer: het mag niet afhangen van wie je bent, of wat je doet

Wil het beleid de omslag maken in de feiten en in de geesten dan zal er ingezet moeten worden op betaalbaarheid en sensibilisering.

Zo bestaan er reeds kleinschalige woonprojecten bij stadscentra. Maar die vergeten rekening te houden met minimale wensen van toekomstige bewoners zoals een “kleine stadstuin” die eenvoudigweg over het hoofd wordt gezien. Daar staan die woningen dan, te wachten op kopers die niet komen.

Blauw Gebouw Foto's - Download gratis afbeeldingen - Pixabay

Maar vooral de betaalbaarheid is een stevige kwestie. De illusie dat het wegvallen van de woonbonus zou leiden tot een daling van de vastgoedprijzen werkt geslikt en al vlug doorprikt. De vraag stelt zich wel wat er met die 1,45 miljard euro aan uitgaven gebeurt. Kunnen deze middelen ingezet worden voor een beter woonbeleid? Of blijft men verder doorhollen op de zelfde leest? De waarheid is helaas dat dit bedrag simpelweg gebruikt wordt om de begroting te stutten.

Niemand zit hier op te wachten

De betonnering/verharding van ons landschap moet dringend stoppen. De betonstop schuiven we te ver voor ons uit. De klimaatverandering zou dé drive moeten zijn om nu werk te maken van dit grote probleem. Wie straks graag 40 dagen in een woonkamer zit te puffen koopt alvast een aircotoestel.

Het is onbegrijpelijk dat investeerders geen gram vet zien in deze omslag. Men blijft inzetten op het oude model , zogezegd “omdat de mensen het willen”. En daar hebben ze een punt: de Vlaming/Belg moet klaargestoomd worden voor dat andere model. Maar dan wel een eerlijk model waar ook lage inkomens kunnen van genieten.

Visiting families in their old homes is an eye-opening ex… | Flickr

Plaats voor iedereen

Die is er niet. De bevolkingsgroei is er en die neemt steeds meer ruimte in. De transitie moet er sowieso van komen. Het blijft wachten tot overheden en vastgoedmakelaars de handen in elkaar slaan.

Er moet ook dringend ingespeeld worden op een samenleving met steeds meer alleenstaanden. die hebben minder draagkracht voor het kopen van een nieuwe woning.

Maar de vaststelling is dat er te weinig en te traag beleid uitgerold wordt. De overheid redeneert, zeker na het loslaten van de woonbonus, steeds duidelijker dat “wonen” een zaak is van de markt. Niettemin is wonen een recht, waar vooral de OCMW’s en CAW’s in onze contreien maar al te zeer de grenzen en onmogelijkheden moeten zien te managen.

Duurzaam en ecologisch wonen? In de hoogte? In het centrum?

Nee dus. Saaie wijken met blokken dozen rijzen tot aan de horizon, en de lintbebouwing wordt steeds nauwer verstrengeld tot een lintworm van woningen zonder rust en groen tussenin. De Vlaming lijkt er niet klaar voor. Maar tegelijk wordt geen enkele inspanning geleverd om de neuzen in de andere richting te doen evolueren. Wonen moet anders, maar dan op maat van de verschillende doelgroepen waarbij de discriminerende actoren en factoren uit het veld worden verwijderd.

Zoals bij vele transities blijft het wachten tot er écht ongelukken gebeuren. Jammer genoeg. De kennis is er nochtans, maar blijkbaar houdt het grote geld de echte omslag tegen.

Thomas Holvoet