Uit-Tip: Het SMAK tentoonstelt in grensstad Menen.

“The house of opportunity” is de naam van deze unieke tentoonstelling in de grensstad Menen. De bezoeker wordt uitgenodigd om na te denken over het thema “grenzen” in de meest brede betekenis. Op twee nabij gelegen locaties zie je er werk van o.m. Raveel, Baudelaire, Borremans, Allora en Cazadilla. De tentoonstelling is gratis en loopt tot 1 november.

Je hoeft geen penseur te zijn om je te verdiepen in het thema. De tentoongestelde werken dagen je sowieso uit om na te denken over wat “grenzen” doen met mensen: als individu en binnen een collectief. Grenzeloos voeren de werken je naar ongekende terreinen van het menselijke spectrum. En nee, het gaat om veel meer dan migratie alleen.

Zo krijg je een ontklede luifel te zien van een winkel. Het roept vragen op over de grenzen van onze economie. En nog meer in Covid-tijden, waar faillissementen mensen dwingen naar onzekere oorden. Het verhuizen vanuit een ontklede winkel dwingt mensen grenzen te verleggen.

Raveel spot met de Vlaamse gesloten cultuur met een beeld waarbij hij de omheinde tuinen doorsplijt met een vierkant waar je doorheen zou kunnen kijken. Maar de omheining begrenst het zicht op de buitenwereld, en houdt de mens uiteindelijk binnen in de eigen stulp. Ook hier sluipt de realiteit binnen, want velen willen graag springen door het vierkant, maar kunnen het niet: door ziekte, twijfel, angst, eenzaamheid.

Zo kom je, onderweg, acteur Jos Verbist tegen die het gedicht “L’étranger” van Baudelaire voorleest, op onnavolgbare wijze. Je zit er bij, je kijkt er naar en je komt de vreemdeling in jezelf tegen.

Destijds zette ook Léo Ferré, chansonnier, vele gedichten van Baudelaire om in liederen, later bekroond door L’académie Française”. Het gedicht drukt de onwezenlijke positie uit van de vreemdeling. Hij wordt actief bevraagd door iets of iemand omtrent zijn aanwezigheid in een ander land. “Wat doe jij hier eigenlijk? En waar hou je van, nu je hier bent en alles achter gelaten hebt?”

Maar het gedicht kan ook anders gelezen worden: als een zelfbevraging van een vrije mens die grenzeloos vrij is en ongebonden in het leven staat, zoals het zich aandient. Vanuit die optiek is het zijn geweten, of een normerend (maatschappelijk) kader dat hem bevraagt naar “zijn” zin in het leven, als vreemde voor zichzelf.

Uiteindelijk antwoordt de vreemdeling dat het enige waar hij van houdt “de wolken zijn, die voorbijgaan”. Op dat moment kijkt Verbist ook naar het hemelgewelf, met goedkeurende blik. Hoe vrij kan een mens zijn wanneer de grenzen die, voor hem of haar, opgelegd zijn, in de beleving niet bestaan?

Charles Baudelaire – L’étranger – gezongen door Léo Ferré

Praktische informatie

  • Van 12 sept. tot 1 nov. 2020, telkens woensdag tot en met zondag, tussen 14:00 en 18:00.
  • De opening vindt plaats op vrijdag 11 september 2020 om 18:00. Reserveren is verplicht omwille van de COVID-19 maatregelen. Dat kan via http://www.ccdesteiger.be.
  • Cultuurcentrum De Steiger en Stadsmuseum (’t Schippershof)
  • Waalvest 1 – 8930 Menen
  • Ccdesteiger.be

Thomas Holvoet

Beeld voorpagina: Michaël Borremans – The Bottom Line