Europese Unie – Mercosur: een ramp?

Al twintig jaar werd er tussen de Europese Unie en de vier landen van de Mercosur (Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay) onderhandeld over een groot en sterk omstreden handelsakkoord. En plotseling, heel cynisch eigenlijk – de extreemrechtse president van Brazilië, Jair Bolsonaro was nog maar zes maand aan de macht – bleek de ‘deal’ rond. Welke belangen spelen hier mee? Waarom deze stroomversnelling?

Welke belangen leidden tot deze deal?

Je vraagt je af welke belangen meespelen in deze onderhandelingen, als je ziet hoe binnenlandse en buitenlandse machinaties Lula da Silva verhinderden om president te worden.

Het ratificeringsproces is nog niet rond. Het Europees Parlement en alle parlementen van de EU en van de vier Mercosur-landen moeten de handelsovereenkomst nog goedkeuren. Duitsland was en is één van de grote favorieten van deze deal. Uitgerekend nu, tot eind december 2020, is Duitsland voorzitter van de EU.

Farmers have serious beef with EU's landmark Mercosur deal

Eerst wou de Duitse kanselier Angela Merkel de ratificering doorduwen, maar nu begint ze onder druk van maatschappelijke bewegingen toch te twijfelen over de opportuniteit. Vanaf 1 januari 2021 is Portugal voorzitter van de EU en Portugal wil maar al te graag deze overeenkomst rond krijgen.

De weg naar de deal

De eerste landen die begonnen te wankelen, waren Ierland en Oostenrijk. Gaandeweg ook Frankrijk en zelfs Nederland. Vlaanderen blijft de deal nog uitstekend vinden, maar het Brussels en Waals gewest geven tegengas.

Ondertussen blijft de Europese Commissie vast houden aan ‘haar deal’, ook al is de overeenkomst totaal in strijd met andere opties van dezelfde EU-Commissie, zoals bv. haar voornemen om overzeese ontbossing in dienst van Europa tegen te gaan.

EU-Mercosur Trade Causing Amazon Deforestation -

Zo is er in de overeenkomst geen mogelijkheid om juridische stappen te ondernemen tegenover Brazilië en zijn flagrante vernietiging van de ecosystemen Amazone, Cerrado en Pantanal, goed omschreven in een artikel van De Standaard, verschenen op 1 december.

Ook de nevenschade is zeer groot

Het gaat trouwens niet alleen om de ecosystemen, maar ook om de culturen van traditionele volkeren, die deze gebieden onderhouden en beschermen.

Vanwege deze destructieve handelsovereenkomst komen we al sinds een jaar samen met een Belgische ‘Stop EU-Mercosur-coalitie’ met 11.11.11, CNCD, Broederlijk Delen, Wervel en vele andere organisaties.

We ondernamen al diverse acties, zoals onlangs nog aan de Europese ministerraad in Brussel. De directe aanleiding: de EU-ministerraad van Buitenlandse Zaken, o.a. over deze kwestie op maandag 9 november.

Actie op 9 novembern.a.v. de EU-ministerraad van Buitenlandse Zaken over het handelsakkoord tussen de EU en de Mercosur (foto: Greenpeace).

Wie meer te weten wil komen, enkele tips

De Belgische ‘Stop EU-Mercosur-coalitie’ organiseerde op donderdag 26 november een webinar over het akkoord tussen de Europese Unie en Mercosur. Tijdens het webinar werden de belangrijkste elementen uit dit dossier voorgesteld en besproken. Meer informatie en de volledige tekst is beschikbaar via deze link. .

Cerrado: studie en manifest

Door een internationaal netwerk uit te bouwen van academici, verbonden met activisten willen we onze strijd voor het behoud van de Cerrado versterken. De academici worden uitgedaagd om de Cerrado mee op te nemen in onderzoek en studiewerk aan universiteiten in Europa, Brazilië, Canada, e.a.

Companies Can Find Deforestation-Free Soy in Brazil's Cerrado, Thanks to  New Data | Global Forest Watch Blog

In Brazilië is studie dikwijls verbonden met bewegingen en NGO’s die de Cerrado, Amazone en Pantanal tegen de totale vernietiging proberen te beschermen. De Europese universiteiten kunnen bij hen op dat punt heel wat inspiratie opdoen.

Laat ons de Cerrado beschermen

Actieve burgerbewegingen proberen al jaren de Cerrado te beschermen tegen de totale vernietiging door de agro-industrie.

Wervel wil in dit samenwerkingsverband de Braziliaanse Cerrado op de kaart zetten. Daarom lanceren we in januari een Cerrado-manifest. Het is een participatief project. Je kan in december nog commentaren of aanvullingen geven op het document. Je kunt hiervoor terecht op deze website.

land in the cerrado, brazil

De Cerrado is niet alleen een symbool voor de problemen van de agro-industrie, het is ook thuis voor mensen, dieren en kleinschalige landbouw. Internationale vrijhandelsakkoorden en de wereldwijde honger naar vlees en soja maken de regio kwetsbaar. Met het Cerrado-manifest wil Wervel Europeanen en Brazilianen bij elkaar brengen.

Een van de eerste resultaten is het doctoraat van Natalia de Mello, dat ze op 4 december aan de KU Leuven verdedigde.

Luc Vankrunkelsven

Luc Vankrunkelsven, Een wereld van verdoken slavernij. Impressies onderweg, uitgeverij Dabar-Luyten, Heeswijk (NL), 2020, 276 p. ISBN 978-90-6416-446-0

Te bestellen bij de auteur tegen 19 euro + 5 euro verzendkosten, via mail: lucvankrunkelsven@scarlet.be

Zie ook het Wervel-webinar, een gesprek tussen Alma De Walsche (MO*) en auteur Luc Vankrunkelsven, n.a.v. het boek ‘Een wereld van verdoken slavernij. Impressies onderweg’, met heel wat achtergrondinformatie: https://tinyurl.com/y4az2gdp