De ophokplicht houdt ons in ons kot: “kot, kot, kedeit!”

Nu onze gevederde vrienden terug de ophokplicht doorstaan stelt zich de vraag wat die hokken te betekenen hebben in de dagelijkse taal en dus: in ons dagelijks leven. Van hokjesdenken tot honkvast zijn, het heeft er allemaal mee te maken volgens taalkundige Jan Glorieux. Leest u even mee.

HOKKEN, gehokt, OPGEHOKT

Tot hiertoe hadden wij het vooral over ons kot, hoezeer sommigen daar ook bezwaar tegen hadden. Maar niemand vindt dat zijn/haar huis een hok is (Kom aan, zeg!) Nochtans: een hondenhok is voor dialectsprekers een hondenkot, maar het eerste oogt toch wel beter.

Afbeeldingsresultaat voor hondenren zelf maken | Hondenhok

HOKKEN, HOKJES, samen…

De meesten zullen denken aan een dierenhok: honden, varkens, konijnen. Maar ook ons stalen ros misschien: een fietsenhok. Maar Nederlanders kennen ook een berghok en als ik de Google-illustraties bekijk, is dat voor ons meestal een tuin-huisje. De voorloper daarvan was trouwens een kot, een hele koterij, die verder groeide achter het huis: donkere berghokken. Zoek ik naar hokken op Google, dan krijg ik zowat uitsluitend dierenverblijven in alle vormen en maten. En nu met die ophokplicht moet ons gevogelte in zijn hok of moet het in open lucht afgedekt worden.

Zou het oorspronkelijk met hurken te maken hebben? Je zou het kunnen denken als wij – zeer pejoratief – beweren dat ergens tientallen mensen samenhokken. Dan zou dat kunnen betekenen dat ze alleen op hun hurken kunnen zitten, want in samenhokken klinkt mee: weinig plaats… Maar plausibeler is dat het verwant is met een honk, een base in het baseball. Honkvaste mensen zijn de mensen die zeggen: “Ik blijf in mijn kot!”

Honkvast Makelaardij - 帖子 | Facebook

Nu, nog iets: als wij aan hokjesdenken doen, dan zien wij mensen opgesloten in aparte hokjes, of dan doen we het zelf. Het zijn mogelijks verblijven, akkoord, maar ze zijn ook afgesloten. In hokken is geen plaats voor romantiek!

KOT, KOT, KOT, ke…

Nee, er worden niet alleen eieren gelegd in een kot. Maar het is evident dat veel mensen best graag in hun kot blijven als de nood dringt – hoewel: bij een lockdown kan het te veel van het goede worden… Maar toch: er is altijd een sterke associatie met tekort aan netheid geweest. Ik herinner mij nog bijzonder goed hoe wij met een tante zaliger naar Leuven trokken en daar geconfronteerd werden met ’s neefs kot. De details herinner ik mij niet meer, want het was er als een stal, een varkensstal of zo. Dat was heel zeker vaak de eerste associatie: klein en vuil. Natuurlijk weten onze Waalse buren niks over die achtergrond. Voor hen is un kot een studentenkamer, en mogelijk ook een dure. Maar voor ons…

Studentcomfort | Zoek jouw studentenkot, studentenkamer, studio en  appartement in Leuven.

VAK

Maar dan is er ook een link tussen een hokje of kot en een vakje: het gaat telkens om scheidingen. Iedereen zijn vakje op school – of dus: zijn legbakje. Vakken op school, als aparte disciplines. Zoals vakjargon: alleen voor enkelen begrijpelijk, specialistisch. Vandaar vaklui: experten. En bij vakwerk in een huis zijn de vakken gevuld met leem, waardoor ze minder brandbaar waren.

Kot, kot, kot, kedeit! Ei gelegd! Laat er maar snel een einde komen aan de ophokplicht, aan het kotgebod (al hebben we dat nu niet echt meer gehad), en laten we vak-kundig een einde maken aan de pandemie zodat we kunnen dromen van Pasen, of zelfs van Kerst!