Sociale media ondergraven de democratie en de mensenrechten

Verbaal geweld op het internet is aan de orde van de dag. Het wordt gedoogd, onrechtstreeks bemoedigd en haast nooit bestraft. Steeds meer mensen bezondigen zich aan haatpraat op het internet en er is geen rem om die toename een halt toe te roepen. Voor we het weten worden de sociale media de “Radio Mille Collines” van de Westerse wereld. Het is tijd voor actie, maar wie doet “de gebruiker” wat? De EU en de regering hebben alvast plannen.

De polarisering ten top

Bent u geen gebruiker van sociale media? Wel, dan zou u beter toch verder lezen, want wat zich afspeelt op sociale media mag uw wenkbrauwen doen fronsen. De toename van verbale geweldmisdrijven op het internet is op minder dan een jaar tijd verdrievoudigd, zo meldt Textgain deze zomer. Het probleem is dat verbaal geweld gedoogd wordt, mee gestuwd door de huidige, maatschappelijke situatie. Grote redactieplatformen modereren de reacties op hun berichten zeer fragmentarisch.

Patil Rahul: Are We Victims Of Social Media?

Toegegeven, het maatschappelijke debat is meer dan ooit gepolariseerd. De tegenstellingen worden ten top gedreven, en de uitlaatklep die vele mensen – door de lock-down – missen in het gewone leven vindt men nu in het plaatsen van giftige commentaren op sociale media. Er valt weinig tegen te beginnen, want de grote spelers zijn oppermachtig en verroeren geen vin. Ze zijn onbereikbaar en daar houden ze van.

De trend is zeer zorgwekkend

Minister van justitie, Vincent Van Quickenborne, kwam dan wel met de belofte om online hatespeech prioritaire aandacht te geven, maar intussen gaat de virtuele polemiek rustig verder. Rechtsisten schelden linksisten de huid vol en omgekeerd, en van zodra het in Brussel rommelt wemelt het van islamofobe proza. Daarnaast werd seksisme – terug van nooit weg geweest – aangevuld met transfobe hatespeech en heeft de voltallige LGTBQ-gemeenschap het bij wijlen zwaar te verduren. Ook worden privacy-gegevens van andere gebruikers – met de bedoeling hen te beschadigen – ongegeneerd op sociale media geplaatst (doxing). Joke Schauwvliege was één van de slachtoffers.

Do moderation for all your social media pages and creating content if you  want by Joeabas

De segregatie is zich aan het voltrekken

Is het niet in de samenleving, dan wel in onze digitale bubbel (de zogenaamde “echokamer”), want daar kan er gestuurd worden en kunnen groepen uit elkaar gehouden worden. Dat laatste is helaas geen complottheorie.

Maar de belangrijkste boodschap is dat de meeste gebruikers van sociale media er de buik van vol hebben. “Quand tous les dégoûtés seront partis, il ne restera plus que les dégoûtants” luidt de bekende parafrase. Vele minderheidsgroepen zijn allang vertrokken van sociale media: geloofsgroepen, etnisch-culturele groepen, de LGTBQ-gemeenschap, mensen die niet voldoen aan de heersende norm, of ooit een fout gemaakt hebben in hun leven. Of ze hebben zich teruggetrokken in besloten groepen die de digitale segregatie in de hand werken. Eén van de grootste besloten pagina’s van een minderheidsgroep telt niettemin meer dan 100 000 leden, en ze varen hun eigen weg. Geven we ze ongelijk?

Er is ook het monopoly van Facebook waardoor gezondere concurrentie onmogelijk blijft. De dominantie is te groot. De Federale Trade Commission vraagt Facebook nu om deze illegale dominantie los te laten en What’s App en Instagram te verkopen.

Brand Missteps In The Social Media Spotlight: The New Rules Of The “Shame  Game”

Schandpaalmathodiek, zondebokmechanismes, normering

De titel zegt alles: wie niet meeloopt met de geldende normering krijgt het hard te verduren op sociale media. Het haalt de gebruiker zelf, maar ook de democratie helemaal onderuit. Dat beleidsmakers dit niet voldoende onder ogen zien, heeft te maken met onmacht en macht tegelijk: ze willen de grote spelers niet te hard op de tenen trappen (ze maken er immers al te graag gebruik van, zie Vlaanderen en geven er zelf veel geld aan uit), en beseffen tegelijk dat zij niet degenen zijn die aan de knoppen zitten. Een beetje druk uitoefenen op multinationals met 2,4 miljard gebruikers (zoals Facebook) maakt maar weinig indruk. Dit vraagt minstens een continentale aanpak.

https://www.arte.tv/en/videos/090637-021-A/hate-online/Arte plaatste over de gevolgen van hatespeech enkele dagen terug een – gratis te bekijken – reportage over de gevolgen van hatespeech voor de gebruiker en zijn of haar familieleden.

Facebook en Twitter haalden een kunstje uit in maart 2020 en faalden

Ze hoopten alle menselijke moderatie te laten vervangen door machines, en al vlug liep het mis. Onterecht werden gebruikers van hun platform gegooid, maar vooral omgekeerd: veel toxische commentaren bleven onaangeroerd staan omdat ze niet herkend werden. Groepen op het internet maakten een sommetje en merkten op dat – sinds de nieuwe strategie van start ging – slechts 12% van het racistische geweld van het net geplukt werd door deze Artificiële Intelligentie (A.I.). Gedeeltelijk kwamen Facebook en Twitter, onder grote druk, op hun stappen terug. Menselijke moderatie werd terug ingevoerd. Wat ontglipte de machines? Voornamelijk fake news, conspiracy, uitlokkend verbaal geweld, en haatpraat die je enkel met het menselijke oog kunt opsporen.

Facebook's content moderation rules dubbed 'alarming' by child safety  charity | TechCrunch

Er zijn wegen naar beterschap

Overal ter wereld zitten tienduizenden mensen dagelijks duizenden berichten te verwijderen, te verbergen, om hun bedrijf, merk, belangengroep of -pagina proper te krijgen. Moderatoren, zo noemen ze, doen dat meestal met zeer weinig opleiding, en worden dagelijks geconfronteerd met een maalstroom aan negatieve berichtgeving. Internationale rapporten bevestigen dat de consequenties van moderatie te weinig gekend en erkend worden door het management. Laat staan het belang van hun werk.

Een medewerkster van de TED-talks, die de gesprekken nadien modereert op Facebook zei daarover het volgende:

“In veel opzichten zijn moderators van sociale media zoals Dawson de lijfwachten van het internet, die voor elke aanstootgevende kogel springen om merken of gemeenschappen te beschermen. Als ze hun werk goed doen, kan niemand anders beseffen dat er een kogel is afgevuurd.”

Haar gevoel daarbij?

“Ik probeer een redelijk positieve, doordachte discussiethread te cultiveren, maar dat kan moeilijk zijn als het een onderwerp is als ras, feminisme, huiselijk geweld, opwarming van de aarde of vaccinaties. Mensen komen echt uit het houtwerk om elkaars dag te verpesten”, zegt Dawson.

En tot slot

“Ik verwacht niet dat de sociale mediaomgeving binnenkort minder giftig zal worden. “Ik denk dat veel van de sociale platforms tot op het bot verrot zijn. Ze zijn gebouwd op een manier die aansluit bij onze slechtste instincten als mensen. Ze waren gebouwd om verontwaardiging en provocatie uit te lokken. Het soort inhoud dat op Facebook en Twitter ziet, zorgt ervoor dat je op een impulsieve manier reageert. Het moedigt geen empathie en bedachtzaamheid aan voordat je commentaar geeft, leuk vindt of deelt.”

The Hidden Consequences of Moderating Social Media's Dark Side - Content  Marketing Institute

Technostalgie zal het probleem niet oplossen: we moeten vooruit

In plaats van vast te houden aan tech-nostalgie voor een tijd dat het niet zo erg was, is het soms de moeite waard om te vragen wat er nodig is om sociale media opnieuw uit te vinden, zodat we een koers kunnen uitzetten voor het internet dat we willen: een web dat democratie bevordert, kennis, zorg en gelijkheid. Anders wordt elke onverklaarbare beslissing van technologiebedrijven over toegang tot informatie mogelijk voer voor samenzweringen en, erger nog, de basis voor het tenietdoen van overheidsbeleid.”

De blok erop

Een lock-down van de sociale media is een drastische oplossing, maar zeker denkbaar bij incidenten. Een geleidelijke transitie naar andere platformen – maar dan moet de concurrentie wel de kans krijgen – is een meer haalbare optie. Willen we een veilige en toegankelijke digitale context creëren, dan kunnen de gebruikers een signaal geven dat het zo niet verder kan. Niet enkel de democratie, maar ook de mensenrechten staan, dankzij de sociale media, op een hellend vlak.

Eerste stappen

Knack berichtte dat er nu ook concrete stappen worden gezet om online hatespeech strafbaar te maken. Maar er is veel weerstand, sinds de sociale media-accounts van Donnald Trump werden verwijderd.

Ook de EU neemt eerste stappen richting herstel. A long way to go, maar dit is alvast een goede start.

Thomas Holvoet

Bronnen:

https://www.politico.eu/article/facebook-content-moderation-automation/

https://www.businessinsider.com/facebook-content-moderators-leave-for-tiktok-dublin-2020-11?international=true&r=US&IR=T

https://time.com/5855733/social-media-platforms-claim-moderation-will-reduce-harassment-disinformation-and-conspiracies-it-wont/

https://www.technologyreview.com/2020/11/06/1011769/social-media-moderation-transparency-censorship/

https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20200617_04993272

https://www.hln.be/binnenland/van-quickenborne-wil-online-haatspraak-voor-de-strafrechter~a5496a17/

https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/02/06/doxing-een-favoreite-intimidatietechniek-van-extremen-links-en/

https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/11/15/politieke-partijen-blijven-campagne-voeren/

https://www.arte.tv/en/