Biden en de waarheid

Joe Biden legde dus zijn eed af als 46ste president van de V.S. De uitdagingen zijn groot, de kansen om te slagen onzeker. Maar twee woorden blijven nazinderen bij zijn inauguratie-speech: “eenheid” en “waarheid”. Ondanks de andere prioriteiten zullen het nastreven van meer eenheid én waarheid de rekensom maken van zijn komende presidentschap. Maar over waarheid en desinformatie maakt hij zich wellicht de meeste zorgen.

Leonard Cohen voorzag wat zou komen

Een aantal weken voor de verkiezingen in 2016 werd “You want it darker”, de zeer succesvolle laatste plaat van Cohen aan de wereld geschonken. In het lied staat “I’m ready, my Lord” centraal, waarbij Cohen zijn naderende overlijden, enkele weken later (7 november 2016) uitspreekt en eigenlijk voorspelt.

File:Leonard Cohen 2120.jpg - Wikimedia Commons

Maar ook de zinnen “A million candles burning for the help that never came” en “We killed the flame” stonden in dat beslissende lied, niet toevallig. Er kwam vervolgens een uitdagende, donkere tijd voor de democratie na de verkiezingsoverwinning van Donald Trump, diezelfde maand. Het is me altijd bijgebleven: het overlijden van Cohen, zijn laatste liederen en die overwinning.

Een oordeel is niet verstandig, het benoemen van de waarheid is dat wel

Op 6 januari werd het Capitool bestormd. Het was het hoogte- of (zoals u wilt:) het dieptepunt van de toevloed aan desinformatie.

Het valt te begrijpen dat vele aanhangers van Trump ontgoocheld waren over de nederlaag. en het is volstrekt logisch dat er onvrede was over het aanslepende proces van tellingen. Maar het waren niet diè mensen die het Capitool bestormden op 6 januari. Het waren mensen die er rotsvast van overtuigd waren dat de waarheid anders was dan de feiten die bewezen waren.

Reddit 'taking action' on site violations as rioters storm US Capitol

Het waren mensen die door aanhoudende desinformatie haast gedwongen werden dit te doen, bemoedigd door Trump en (social) media. Jarenlang werden ze overspoeld met massa-informatie die gedeeltelijk of geheel niet klopte; of – zoals Biden het tijdens zijn inauguratie-speech zei – geconstrueerd waren. “Alternative facts”, zoals de eerdere woordvoerder van Trump het ooit benoemde. Alsof er naast de feiten andere feiten kunnen bestaan die ook waar zijn. Vier jaar hebben we dit meegemaakt.

Corona

Ik hoef het niet te herhalen: ook omtrent dit thema loopt heel wat verkeerd. Velen geloven niks of niemand meer, tenzij we corrigerend in gesprek kunnen gaan met de fysieke ander. Maar net dàt is nu zeer moeilijk geworden voor een grote groep mensen, die gekluisterd zitten aan de eigen woning. En daarmee heb ik niet gezegd dat de maatregelen niet nageleefd moeten worden.

positive-nice-people-talking-to-each-other -pleasant-communication-cheerful-sitting-bed-discussing-important-105393809  - HMS Trust Waikato

Normaal gezien gaat het zo:

Je leest een bericht, bekijkt het journaal, en je gaat verward, boos of met vragen naar een goede vriend, een familielid, op stap met…éénder wie. En je vertelt je verhaal. Daarop kàn er een corrigerend gesprek ontstaan, waardoor de lading – waarmee je zit – kan zakken. Waardoor je met een meer genuanceerde visie op de zaken terug naar huis gaat.

Maar nu zijn we erg afhankelijk van instituten

Door het ontbreken van voldoende menselijke contacten zijn velen verward. De menselijke psyche kan dit tijdelijk dragen, of ver-dragen, maar daarna moet die onzekerheid omgezet worden in een antwoord, om het leven terug te kunnen opnemen.

En die antwoorden vind je overal: bij de overheid, de media, de virologen. Helaas staan de eerste twee instellingen niet hoog in de ranking bij burgers om geloof-waardige informatie te verstrekken. Net zoals justitie of andere instellingen. Bekijk even deze grafieken die jaarlijks worden gepubliceerd: https://www.statistiekvlaanderen.be/nl/vertrouwen-in-instellingen

Samenvatting

Hoe je het draait of keert: correcte informatie die vragen doet rijzen kan het beste geïntegreerd worden bij een individu binnen menselijke relaties. De tijd dat de mensen de krant als “waarheid” aannamen is allang voorbij.

Newsboy running along the platform and selling papers to #9756635

De strijd tegen desinformatie is niet van gisteren

Ook vroeger werden roddels soms zo grotesk dat ze leidden tot aanslagen, massamoorden, schietpartijen, scheldpartijen. Het is van alle tijden. Alleen zitten we nu met een probleem: het gebrek aan het fysieke contact. Het digitale wint het nooit van het fysieke. Je hebt menselijke interactie nodig om stukjes waarheid bijeen te puzzelen, en met een heerlijk compromis (en dus een halve waarheid) veiligheid te ervaren, innerlijke rust ook. Maar feiten zijn feiten, en daar kun je eigenlijk nooit om heen.

Een slag gewonnen betekent niet zoveel

Nee, ik ben geen grote aanhanger van Biden. Hij behoort tot het establishment en zal soms verblijden, soms ontgoochelen. Ik maak me geen illusies. Maar het voortdurend verspreiden van desinformatie door hogere instanties heeft wel degelijk geleid tot een toenemend mondiaal wantrouwen t.a.v. waarheid en feiten.

Fake news, rumeurs, intox... Stratégies et visées discursives de la  désinformation - Sciencesconf.org

We moeten hopen dat ook sociale media daar een handje zullen bij helpen. Want zij zijn het die de verspreiding ervan versnellen en, via algoritmes, aanwakkeren in echokamers, waar enkel gelijkgezinden elkaar vinden zonder tegensprekelijk debat. Signal en Telegram winnen alvast aan concurrerende kracht, als alternatief op WhatsApp.

We komen dus beter terug uit ons kot

Maar dan op veilige afstand. Niet enkel over Covid-19, maar ook over andere thema’s moeten we terug in gesprek gaan met elkaar. En het liefste nog met mensen waarmee je het niet onmiddellijk eens bent. Goede vrienden zijn zo’n mensen.

Thomas Holvoet

Geef een reactie