Trouw zijn en de kracht van pluimen

Kan je die last wegnemen? Vermoedelijk moet je vooral hopen dat er bij die mensen veerkracht mag ontstaan. Dat ze dus na het buigen zichzelf weer mogen oprichten.

Na het eerste deel van de bijdrage “Troost in twee bewegingen” gaat Jan Glorieux dieper in op “troost”.

Net toen ik vorig stukje had geschreven, vernam ik van een heel goeie vriendin dat het helemaal niet goed gaat met haar zus, C. Daar sta je dan. En dan wil je wel troosten, maar kan je dat?

Is troosten verlichten of versterken?

Dat is één teneur die spreekt uit de etymologie van troost-woorden. Het Franse consoler suggereert iets als verzachten, schreef ik al. Dan rijst bij mij de vraag: kan je de pijn echt verzachten? In het Engels probeer je het omgekeerde: comfort is versterken, eventueel aanmoedigen, helpen hun rug te rechten… Zeker niet onzinnig, lijkt mij, al blijft de pijn.

Mon incapacité à te consoler - La Fabrique Crépue

Of is het de last wegnemen?

Maar pijn en verdriet zijn als een last: je gaat eronder gebogen, je kan je niet oprichten. In het Frans probeer je als buitenstaander dan eventueel te soulager, oorspronkelijk naar verluidt bij storm een deel van je last in zee werpen. Of je probeert relief te bieden in het Engels: je probeert mensen weer op te richten, door de last aan te passen, te ver-lichten.  

Maar ik vraag me af of dat realistisch is. Kan je die last wegnemen? Vermoedelijk moet je vooral hopen dat er bij die mensen veerkracht mag ontstaan. Dat ze dus na het buigen zichzelf weer mogen oprichten. Zoals op een verenmatras. Die druk je in wanneer je erop springt of valt, maar de veren zorgen ervoor dat je met extra kracht weer omhooggaat. Met de kracht van pluimen dus (ook Federkraft in het Duits) ontwikkel je dus resilience  in het Engels/ Latijn: her-springen.

Liever adem geven

Nu, in die gebogenheid kom je niet meer tot echt ademen. Dan heb je geen lucht meer. Je hebt nood aan op-lucht-ing. Mensen hebben nood aan ver-ademing, of ze moeten eens diep kunnen zuchten, een zucht slaken, loslaten: un soupirsous-spirit, adem (spirit) van diep (sous-) die bevrijdt.

Soupir Banque d'images et photos libres de droit - iStock

Dan helpt misschien spiritualiteit, die letterlijk alles met adem te maken heeft. Adem biedt zuurstof en je zou die met de ziel kunnen verbinden, de animus/animathe soul. Want die animus kut je verbinden met de levende ziel, de geest, de ingesteldheid, passie, moed, gevoel, zelfs woede, maar de diepste wortel ervan is in het Indo-Europees naar verluidt ‘adem”. Als buitenstaander kunnen wij vrienden proberen te re-animeren, her-bezielen, opnieuw animo geven.

… en misschien perspectief

Maar een bepaalde manier van zien is misschien nog wezenlijker. Wij zeggen al eens: “Ik zie het niet meer zitten”. Zitten associëren we enerzijds al met passiviteit, maar het lijkt vooral een zaak van zien. Mensen hebben nood aan iets als per-spect-ief, iets als door-zicht, of uitzicht. Misschien is het mogelijk de “realiteit” in een bepaald licht te zien, anders te zien dan alleen drukkend. Dat voert ons terug tot  consoler, want de IE-stam* zou ‘verzoenen’ hebben betekend. Misschien is dat nog het belangrijkst, wist Elizabeth Kübler-Ross al: leren aanvaarden, zich verzoenen met wat is…

6 Steps to Mindfully Deal With Difficult Emotions

Maar uiteindelijk: troost in de trouw

Uiteindelijk kom ik toch weer bij ons eigen troost, dat zoals ik aangaf, met trouw verwant is. En dat lijkt mij superzinnig. Niet lasten overnemen of verlichten, want dat kunnen we eigenlijk niet. Niet op andere gedachten proberen te brengen, want dan dring je misschien iets op. Maar eerder in de buurt blijven, niet loslaten. Er zijn, bij iemand blijven, letterlijk of vooral figuurlijk…

Jan Glorieux