De onmogelijkheidszin

Broosheid is niét iets om alleen maar te fiksen. Broosheid moeten we kunnen laten bestaan.


We ontkennen een wezenlijke dimensie van ons bestaan. We ontkennen dat er niet alleen mogelijkheden bestaan, maar ook onmogelijkheden. Dat niet alles kan en lukt, dat wij soms vastlopen, dat het soms helemaal fout gaat. We ontkennen dat wij geen maakbare, logische, volstrekt te begrijpen, consequente wezens zijn. De mens is niét het animal rationale. De mens is het waanzinnige dier. Het is niet anders”, zegt Awee Prins.

“Met broos denken, bedoel ik: durven toe te geven dat wij radicaal broze wezens zijn, dat wij oneindig worden bedreigd. Opeens kan het misgaan. Heb je kanker, wordt je kind omver gereden, verlaat je partner je, wordt het zwart in je hoofd. Dat moeten we niet instant willen herstellen, daar moeten we niet instant voor getroost willen worden. Broosheid is niét iets om alleen maar te fiksen. Broosheid moeten we kunnen laten bestaan.

Luchtbellen 2 – FRIA

Helaas lukt ons dat moeilijk. Panisch gaan we in therapie, om zo snel als mogelijk weer de oude te worden. Therapie betekent ondersteuning, maar wij hebben er “herstel” van gemaakt. Het is nu erg bon ton om van elke kwetsbaarheid een kracht te maken. Maar waarom moet dat toch weer meteen? Kwetsbaarheid is géén kracht. Kwetsbaarheid is kwetsbaarheid, die moet je serieus nemen.’

Niet elke zwakte moet een sterkte worden.

‘We moeten “ladderzat” worden, dat is mijn adagium. Dat lijkt een ongepast grapje. Maar ik bedoel: we moeten de ladders zat worden. Er bestaan geen ladders of wegen naar de waarheid of naar een beter leven. Volgens Plato moesten we uit de grot klimmen naar het licht. Wittgenstein vergeleek in zijn Tractatus de filosofie met het beklimmen van een ladder.

Sky is the limit | Mikael Avatar

Maar in een latere notitie schrijft hij: Wat via een ladder te bereiken is, interesseert me niet. Want waar ik werkelijk heen moet, daar moet ik eigenlijk al zijn. Dat zijn zeer wijze woorden. We moeten ophouden alles altijd te willen aangrijpen als opstapje naar iets beters. Niet elke fout die we maken, kan als leerproces dienen. En waarom moeten we per se over alles heen komen? Waarom willen we alles weer gladstrijken?’

Ik denk echt dat we ons dringend moeten trainen in de onmogelijkheid.’

‘Ik doe een oproep tot meer onmogelijkheidszin. Ik ben ervan overtuigd dat ons denken moet steunen op drie assen: werkelijkheidszin, mogelijkheidszin én onmogelijkheidszin. De hedendaagse mens wordt helaas alleen getraind in die eerste twee. We zijn geobsedeerd door pragmatiek en vooruitgangsdenken.’ Dat woord lijkt cruciaal.

pieter obels | Unlimited Impossibilities (2020) | Artsy
Pieter Obels – Unlimited Impossibilities


Kijk hoe ver we staan in de wetenschap, en hoe keurig de beschaving soms kan draaien. Maar die dwangmatige combinatie van werkelijkheids- en mogelijkheidszin maakt ons wel doodongelukkig. Want we ontkennen een wezenlijke dimensie van ons bestaan.

We ontkennen dat er niet alleen mogelijkheden bestaan, maar ook onmogelijkheden. Dat niet alles kan en lukt, dat wij soms vastlopen, dat het soms helemaal fout gaat. We ontkennen dat wij geen maakbare, logische, volstrekt te begrijpen, consequente wezens zijn. De mens is niét het animal rationale. De mens is het waanzinnige dier. Het is niet anders.’” 

Awee Prins

Awee Prins is een Nederlands filosoof en schrijver. Dit is een passage uit een eerder verschenen artikel in DS in 2017 http://www.standaard.be