“Roodkapje en de boze wolf” – Marc Janssens fulmineert

Het is vrij onbegrijpelijk hoe de betoverende kracht van beeldend kunstenaar Marc Janssens niet bij het grote publiek gekend is. Alhoewel: het is geen kunst voor tere zielen. Hij doorklieft hart en lenden met beeldwerken die op een dromerige, poëtische manier de grote vragen stellen: “over de betekenis van het leven, maar dan niet zonder de pijn ervan te leren zien”. Het “leren kijken” naar deze kunstwerken vraagt geduld, want je kruipt met meer vragen buiten dan je verzinnen kon. We nemen je mee met Marc Janssens en zijn indrukwekkende verbeelding van “Roodkapje en haar boze wolf”.

Droomwereld
“Marc Janssens geeft gestalte aan een ander soort verwording, een door poëzie vertroffen mutatie,
een droomwereld waarin mens en object eenzelfde gegeven zijn. Hij puzzelt met fijne vingers en radertjes, vleugels die vliesjes zijn, minuscule motoren met stof dat in vlekjes roest zit ingebakken.

Beware of the birds - Marc Janssens
Marc Janssens – “Beware the birds”

Hij ontwerpt menselijke monstertjes die één zijn geworden met hun vliegtuig dat ook al niet opstijgt.
Een zeemeermin die tegen olie bestand is,een rechtopstaand personage dat bizarre protheses in beweging wil brengen. Hij borduurt met keramiek en verpulverde materialen gedrochten
die zijn ontsnapt uit de grotten van een eeuwenoud ritueel, vlinders met het lichaam van een poppetje.

Marc Janssens | Ceramic sculpture figurative, Sculpture museum, Figurative  sculpture

Roodkapje en de wolf, van Grimm naar Roald Dahl

Uiteraard behoort dit sprookje tot het patrimonium van de Gebroeders Grimm. Daarin speelt de jager een belangrijk rol, gezien hij het is die de buik van de wolf opensnijdt en Roodkapje en de grootmoeder levend bevrijdt. Maar wat velen niet kennen zijn de vele varianten op het verhaal. In de versie van Perrault bijvoorbeeld overleeft Roodkapje de vreetbui niet en een Zweedse ballade vertelt hoe Roodkapje tijdens haar wandeltocht de wolf ontmoet en vervolgens een boom in vlucht. De wolf echter graaft de wortels uit waardoor de boom neervalt. Een gruwelijk einde.

De enige versie waar Roodkapje geen slachtoffer is, maar een moderne superheldin lijkt, is de versie van Roald Dahl. Daarin schrijf Dahl in zijn gruwelijke rijmen hoe Roodkapje de wolf neerschiet en van zijn pels een bontmantel maakt. Het is wellicht op deze versie Janssens zich gebaseerd heeft.

Freud

Vaak werd het verhaal beschouwd als een “wijzende vinger steeds te gehoorzamen aan vader en moeder die immers gewaarschuwd hadden het pad nooit af te wijken”.

Freud op zijn beurt zei dat Roodkapje de verbeelding weerspiegelt van het opgroeiende kind die, doorheen het bos, de ruwe volwassenheid tegemoet stapt. Het rode kapje staat voor de eerste menstruatie en de open buik van de wolf verbeeldt de oerdriften van de mens en het ontstaan van het menselijke leven. Wat Freud schreef blijft niet onomstreden, maar in het werk maakt Marc Janssens wel duidelijk dat Roodkapje helemaal niet te luisteren heeft en het pad heeft afgedwaald, mét de nodige voorzorgen, namelijk: een bijl.

Het beeld

In deze versie heeft Roodkapje het niet zo voor mandjes met heerlijke dingen voor oma. De lolly verraadt nog het kind, maar het gezicht waarin het snoepgoed geplant werd is oud en emotieloos. Alsof ze die wandeling al een paar keer deed, en het deze maal niet over zich heen zal laten komen.

Op haar rode kap met mantel staat het verhaal trouwens neergeschreven, en de bijl is van een omvang dat enkel door hevige spierkracht zijn destructieve werking kan doen gelden. In haar linkerhand draagt ze schijnbaar een trofee: het hoofd van de wolf. Maar je kunt moeilijk stellen dat ze overloopt van blijdschap, laat staan overweldigd wordt door een zekere roes van overwinning. Nee, het lijkt wel een opdracht die ze reeds langer had moeten klaren, een beproeving die ze succesvol – met een lolly in de mond – heeft doorstaan.

Haar tengere lichaam met fijne armen kon enkel gestuwd worden door immense woede, waardoor ze zichzelf overtrof en het ongelooflijke kon waarmaken: de wolf doden vanuit simpele pragmatiek en overlevingsdrang, lees: “ik moest dit doen, anders was ik er geweest, net als mijn oma”. Zou het?

Marc Janssens toont twee zaken: de ontworsteling van Roodkapje uit het slachtofferschap én de prijs die ze daarvoor betaalt: haar onschuld. Ze heeft een wolf vermoord, en lijkt getekend door de waarheid dat het kwade enkel verslaan kan worden door strijd en overgave. Die tocht naar haar grootmoeder wou ze doen, en de ontworsteling van haar onkunde en naïviteit, die heeft ze overwonnen. “We zijn 2021”, lijkt ze ons te vertellen “and do not mess with me”.

Ze nam de waarschuwing van haar ouders ernstig, in de zin dat vader en moeder haar wezen op de beesten in het bos. Maar ze ziet helemaal niks in rechte paden. Die vindt ze maar saai en ouderwets. Ze kiest voor hààr pad, en weet zich gewapend indien het er op aankomt.

Ze staat er

Nee, ze ligt niet op de grond na een hevige worsteling. Wellicht presenteert Janssens Roodkapje op deze wijze omdat ze oma tegemoet treedt als onttoverde puber, als dader en als beschermer. “Oma, ditmaal geen snoepjes. Ditmaal: de vijand…hier…voor u en voor niemand anders.”

Thomas Holvoet

Biografie

Marc Janssens is een beeldende kunstenaar. Zijn werk is samengesteld uit keramiek in combinatie gevonden, gerecycleerde materialen en plaaster. De krachtige en fragiele sculpturen, meestal mensenfiguren dompelen de toeschouwer onder in een wereld van fantasie, tederheid en humor. Met veel zin voor detail bouwt Marc Janssens aan het originele verhaal van elke sculptuur. Hij bekleedt hiervoor zijn beelden met materialen zoals ijzerdraad, linnen stroken, papier, hout, herwerkte onderdelen van gerecycleerde objecten en allerlei prullaria. Deze materialen zijn van fundamenteel belang voor de originaliteit en dragen bij tot de poëtische expressie van elke creatie. Zijn website is http://www.marcjanssens.be.