Reacties uitschakelen op Facebook binnenkort mogelijk

Gebruikers of eigenaars van een pagina op Facebook kunnen binnenkort de mogelijkheid om reacties te plaatsen onder een bericht uitschakelen. De CEO’s van “de grote drie (Facebook, Twitter en Youtube)”, kwamen vorige week onder druk te staan tijdens de hoorzittingen in het congres in de V.S., die er kwamen na de bestorming op het Capitool. Vooral Mark Zuckerberg, CEO van Facebook, kreeg het hard te verduren. Gisteren bleek nog dat de gegevens van ruim 500 miljoen gebruikers gelekt werden.

Binnenkort kun je als gebruiker, of als beheerder van een pagina de keuze maken om de reacties, ten dele of volledig uit te schakelen, zegt The Guardian. Voor individuele gebruikers interessant, maar voor kleine en grote platformen een meer gewaagde keuze. Het uitschakelen van reacties heeft namelijk enkele keerzijdes.

Velen menen dat het om censuur gaat, maar dat is het niet

Eerst en vooral wekt het de indruk dat er censuur gepleegd wordt. Niettemin is deze optie bij Youtube reeds mogelijk, en zelfs bekende sterren van Youtube doen dit het, omdat ze de haatpraat niet langer kunnen aanzien. Censuur is het ook niet. Censuur betekent dat zaken die gezegd zijn worden verwijderd. Het is eerder een preventieve mogelijkheid om bepaalde reacties te voorkomen. Toen het televisieprogramma Big Brother vorige week een Facebookpagina opstartte, hielden de makers er na één dag mee op wegens…teveel haatpraat.

Language and polarization - John Sadowsky Leadership & Storytelling

Haatpraat en vals nieuws, maar ook complotdenken zijn alom tegenwoordig op sociale media. Sommige gebruikers zijn hier gevoelig voor, en verspreiden deze, waarbij ze slachtoffers maken. De bestorming van het Capitol wordt dan gezien als een voorlopig hoogtepunt van dit fenomeen. Om de slachtoffers gaat het echter nog steeds te weinig. Het lijkt eerder te gaan over het indijken van haatpraat en vals nieuws, dan over de slachtoffer van deze praktijken.

De algoritmes bepalen wat je ziet en zijn niet transparant

De andere keerzijde is dat het eventueel algoritmes kan verstoren. Daardoor zouden berichten niet langer of minder vlug verschijnen op de voorpagina (de feed) bij de gebruiker. En dat is voor een bedrijf – zeker in deze tijden – uiteraard van belang, ook gezien Facebook marktleider is in het bereiken van eventuele consumenten.

De druk om iets te doen is groot

Er is de wil om “vals nieuws” en “haatpraat” tegen te gaan. Bij veel regeringsleiders, op alle continenten, leeft het gevoel dat deze platformen teveel macht hebben over het vrije woord. Het zijn uiteraard ook bedrijven zijn die er op uit zijn winst te maken; en hiervoor ontwikkelen ze software om de gebruiker langer op hun platform te houden.

Political polarization at its worst since the Civil War - USC News

Sommigen waarschuwen ook dat de democratie hierdoor in gevaar komt, doordat mensen in echokamers terecht komen: je ziet dus wat je graag wilt lezen. Facebook gaat er van uit dat je de mensen moet laten zien wat ze zelf graag willen zien. Op zich is dit geen probleem. Maar het risico is dat je als consument nog maar één kant van het verhaal leert kennen. Met wat jou niet interesseert komt je daardoor minder in aanraking, bepaald – opnieuw – door deze algoritmes. Op die manier krijgen gebruikers een vertekend wereldbeeld, en verdragen ze minder goed tegenspraak.

En laten we wel wezen, waar alle communicatie digitaal gebruikt ontbreekt voldoende nuance en non-verbaal taalgebruik. Met het dragen van mondmaskers weten we intussen dat dit van groot belang is elkaar goed in te schatten en te (leren) begrijpen. Ook dat versterkt het wantrouwen, verdiept de kloof en verlaagt de drempel om haat te plaatsen op sociale media.

Social Media Discussions Leading Echo Chambers Stock Illustration 1609110967

Australië voert de druk op en werd gestraft door Facebook

Facebook scoort ook slecht in Australië, waar het in de maand februari een blokkade opwierp tegen het plaatsen van nieuwe berichten. Dit was een gevolg van een dispuut tussen de Australische regering die wenst dat internetbedrijven die geld verdienen aan het plaatsen van berichtgeving ook een bijdrage doen aan de mediabedrijven die ze gemaakt hebben. Eind februari hief Facebook de blokkade terug op, maar het gebroken vertrouwen is er.

Bestorming Capitol (V.S.) versterkt de vraag naar transparantie en verandering

Vorige week moesten de CEO’s een hoorzitting doorstaan van maar liefst 5 uur, waarbij ze ondervraagd werden door de parlementsleden van het congres, over de mogelijke rol van hun platformen in de bestorming op 6 januari 2021, waarbij vier doden vielen. Een samenvatting van deze hoorzitting kunt u hieronder bekijken. Vooral Mark Zuckerberg kreeg het vaak lastig en kon niet antwoorden op eenvoudige vragen waarop hij “ja” of “nee” moest antwoorden.

Vrijemeningsuiting versus haatpraat/vals nieuws

“De vrije mening van iemand eindigt waar de vrijheid voor een ander stopt” luidt het gezegde. Dagelijks worden miljarden berichten geplaatst. Een deel daarvan zijn kwetsend of ronduit misleidend. Het uitschakelen van reacties onder berichten is een nieuwe mogelijkheid die zich nu aandient. Het valt af te wachten hoe vlug deze nieuwe mogelijkheid ingezet zal worden.

Naast de perikelen rond Facebook leeft het besef dat vals nieuws en haatpraat – die van alle tijdens zijn – vaak symptomen zijn van een dieperliggend, maatschappelijk probleem. We mogen niet vergeten dat de amateuristische radiozender – radio Mille Collines – mee de aanzet gaf tot de genocide in Rwanda in 1994, door voortdurend haatpraat, vals nieuws en oproer in de ether te brengen.

Privacy en ik

Televisiemaker Tim Verheyden van VRT NWS maakte overigens een televisiereeks “privacy en ik” die momenteel op Canvas uitgezonden wordt. Daarin schetst hij ook het gebrek aan privacy waar – onder meer – de drie grote platformen: Youtube, Facebook en Twitter, maar ook gewone bedrijven, graag aan deelnemen. Je kunt de afleveringen bekijken via VRT.Nu.

Thomas Holvoet