De boosheid verbeeld

“De mensen zijn heel erg boos” zei Adam Curtis nadat hij zijn nieuwe documentairereeks “Can’t get you out of my head” lanceerde, waarin hij zoekt naar de maatschappelijk oorzaken. Maar woede is uiteraard van alle tijden en alle mensen. Die boosheid werd ook verbeeld door beeldende kunstenaars. Hendrik Vandevelde biedt ons een inkijk op enkele treffende werken.

We leven in een tijd van onzekerheid. Een gevoel dat de volledige aardbol treft. De politieke machteloosheid die zich manifesteert bij humanitaire catastrofes, zoals het vluchtelingenprobleem, de toenemende kloof tussen arm en rijk, de klimaatcrisis, en de veranderende verhoudingen tussen de machtsblokken, zijn enkele van de grootste redenen.

Francis Goya – Wanhopige soldaten

Gefrustreerde en woedende burgers keren het politieke establishment de rug toe. Kunstenaars werken frustraties af of voelen de negativiteit in de samenleving aan, en verwerken deze in hun creaties. Voor velen onder hen is dit engagement belangrijker geworden dan de esthetische kracht van een kunstwerk.


Grote emoties zijn pas in de Romantiek aanvaard als volwaardig in de kunstwereld. Uitzonderlijk wel zijn enkele tekeningen van Leonardo Da Vinci (15e en 16e eeuw). Een uit het oog springende tekening is deze van een schreeuwende man.

Leonardo Da Vinci – Schreeuwende man


Heftige emoties werden vastgelegd door onder meer Francis Goya, Pablo Picasso,Otto Dix en Käthe Kollwitz, die hun afkeer van oorlog en barbarij duidelijk exposeerden. Zij behoren nu tot de beroemdste kunstenaars.

Pablo Picasso – Guernica

Hedendaagse kunstenaars richten zich nu minder op oorlogen en/of de daarbij horende barbaarsheid, dan wel op nieuwe ontwikkelingen die het gemoed van kunstenaars beroeren. Een voorbeeld hiervan is een foto van de Amerikaanse kunstenaar Martha Rosler.

Martha Rosler

Een foto van een agressief kijkende Trump, waarover Rosler een beruchte regel weergeeft afgedrukt, door de toenmalige president zelf uitgesproken. Die uitspraak luidde: “ik zou midden op Fifth Avenue iemand kunnen neerschieten en nog zou mij dat geen kiezers kosten”.

Hendrik Vandevelde

Beeld artikel: ‘3 mei in Madrid’  – van de Spaanse tekenaar en schilder Francis Goya