Het zijn de vrouwen binnen de religies die hun stem laten horen

Het hoofddoekendebat, heropgevist door de voorzitter van de liberale partij MR, en de blijvende weigering van Rome om vrouwen meer verantwoordelijkheden toe te kennen zijn aan de orde van de dag. En telkens zijn het de vrouwen zelf die zich roeren in het debat. Zoals zo vaak: maatschappelijke verandering krijgt pas een ernstige duw wanneer vrouwen rechtstaan en de ruimte krijgen om op te komen voor hun belangen.

Een poosje terug ondertekenden meer dan duizend katholieke vrouwen, waaronder heel wat pastorale werkers en theologen, een petitie waarbij ze vragen om gelijkberechtiging in het toedienen van kerkelijke ambten. Hun oproep verscheen in De Standaard. Onder meer Christa Damen, voorzitster van het Inderdiocesaan Pastoraal Beraad, ondertekende mee.

Eén van de ondertekenaars oppert: “Het is een religie die een mensheid met 2 snelheden leidt. Dus waar de leidende, beslissende kaste de mannelijke clerus is en de vrouwen de uitvoerende en ondergeschikte gendergroep is. Deze ondergeschiktheid uit zich op alle vlakken: taal, teksten en liturgie in vieringen (onzichtbaarheid van vrouwen of ouderwetse stereotypen ). Dankzij de volledige dienstbaarheid en onzichtbaarheid van de vrouwen, heeft de katholieke Kerk zijn piramidale machtsstructuur kunnen opbouwen. Dat is bijzonder problematisch en totaal onrechtvaardig. Dit decennium moet er een volledige vernieuwing  gebeuren van deze Kerk ( in ieder geval in West-Europa, via decentralisatie of schisma’s ) of ze zal niet meer zijn.”

Francis names 13 new cardinals, including Vatican's point-person on helping  refugees | National Catholic Reporter

Anne Vandenhoeck, professor theologie aan de KUL gaf over dit statement een interview voor de nieuwssite Doorbraak. Op een wat mildere toon spoort ze kerkleiders aan dat het nu of nooit is.

Een andere stem meent ten slotte dat katholieke vrouwen het zichzelf verplicht zijn om te reageren “al was het maar ten aanzien van hun eigen kinderen en kleinkinderen”.

Opvallend blijft wel de afwezigheid van enkele andere katholieke vrouwen die om ongekende redenen weigerden mee te tekenen. Zo zijn er amper handtekeningen te vinden van vrouwen uit de zogenaamde “nieuwe bewegingen” zoals de St-Michielsbeweging, Focolare of uit enkele vrouwenkloosters. Een bron vertelt dat het mee tekenen consequenties zou hebben voor haar positie binnen een beweging, en de beweging zelf niet ten goede zou komen.

Het hoofddoekendebat tot vervelens toe opgerakeld

Georges-Louis Bouchez reageerde scherp tegen de benoeming van regeringscommissaris Sarah Schlitz (Ecolo) omdat ze een hoofddoek draagt. “Dit gaat in tegen het neutraliteitsprincipe”.

Terwijl we reeds 20 jaar het debat voeren en weten dat neutraliteit niet bestaat, lijkt het nodig de reeds gepolariseerde sfeer verder aan te zwengelen. Het mag dan al zijn legitieme overtuiging zijn maar ze is allerminst “liberaal” te noemen. Liberalisme komt op voor vrijheid van elk menselijk wezen, en voor de keuzevrijheid van elke man of vrouw om te leven hoe zij of hij dat wenst. Dit soort statements gaan lijnrecht in tegen de eigen missie.

Pin by Alexis Marie on Unity in Diversity | Muslim women, Hijab quotes,  Muslim hijab

Jawel, zoals steeds gaat het om een kleine groep die, onder sociale druk, toegeeft aan het dragen van en hoofddoek. Het is aan de eigen gemeenschap om daartegen te ageren, niet aan de overheid. De vraag blijft trouwens waarom een partijvoorzitter van een leidende partij over een stuk stof een staatszaak maakt. Opnieuw lijken het de politieke motieven te zijn (de dame is van Ecolo én ze is moslima) om het punt te maken. Maar zonder het te weten doet hij aan pur sang paternalisme: “de man die de moslima wil beschermen tegen de onderdrukkende islam”.

Kaoutar Achahbar, orthopedagoge en vrijwilliger in de stad Lokeren, is het stilaan beu. Ze reageert met een vredevolle actiedag, een “Hijabday op 9 mei” waarbij ze oproept om de hijab te dragen en foto’s te delen. Ze vertelt op haar facebookpagina: “en alweer word ik afgewezen door 1 meter stof. Voor sommige telt er wat op mijn hoofd zit meer dan wat erin zit.”

Vrouwen en de kracht van verandering

Ook in het verleden waren het vrouwen die grote maatschappelijke veranderingen teweeg brachten, ook binnen de erkende religieuze stromingen. Steeds luider klinkt hun stem en steeds hoger beweegt het glazen plafond.

Binnen alle religieuze stromingen is het ontegensprekelijk zo dat vrouwen niet steeds dezelfde rechten toegewezen krijgen, en dat mannen de leidende posities innemen. Sommige vrouwen nemen hier vrede mee, anderen gaan niet akkoord. Het debat is aan hen, en niet aan de overheid om veranderingen op te leggen. De kans dat je hiermee emancipatorische initiatieven fnuikt is zeer groot. Het is weerom duidelijk dat mannen hun machtsposities slechts symbolisch reorganiseren ten gunste van de vrouw, of dat mannen denken de behoeders te zijn van het vrouwelijk lichaam. “De eeuw van vrouw” waar premier Decroo over spreekt in zijn recentste boek, is zich volop aan het manifesteren. Niet enkel in economische zin maar in de betekenis van gelijkberechtiging op alle mogelijke maatschappelijke domeinen waar vrouwen niet dezelfde startpositie of kansen krijgen.

Het is niet aan mannen om te stellen of vrouwen “wel of niet” onderdrukt worden, eenvoudigweg omdat ze zelf geen vrouw zijn en vanuit hun (machts)positie niet in juist geplaatst zijn om te oordelen of deze vaststelling klopt of niet. Nee, dit oordeel is aan vrouwen. Enkel zij weten hoe het voelt om niet dezelfde kansen te krijgen als mannen, wanneer het erop aankomt. Enkele symbolische benoemingen of politici die zogenaamd opkomen voor vrouwenrechten veranderingen hier niks aan.

De Redactie