Wanneer is genoeg genoeg?

Een bekende chocolatier uit Brussel, reeds 45 jaar aan de slag, liet me perplex staan toen ik zijn overheerlijke pralines in een doosje kocht. “Wat zouden we zijn zonder chocolade?” vroeg ik nog? Maar hij antwoordde met een kwinkslag: “Voor mij geen chocolade meer, ik heb er genoeg van….weet je wel, na 45 jaar.” Beleefd rondde ik de betaling af en vroeg me af wat het eigenlijk betekent wanneer je met de glimlach stelt dat je “genoeg” hebt van je eigen product.

Genoeg is geen schaarste

Op een genoegvolle wijze genoegen nemen met wat je verkregen hebt is misschien wel genade. In werkelijkheid gebeurt het zelden openlijk maar in wezen kunnen de meeste mensen ook goed afronden wanneer het goed geweest is. “Genoeg hebben van iets” wordt vaker gelijkgesteld met een teveel willen afremmen in plaats met een vorm van positieve afronding. Onze Nederlandse taal biedt die verwarring steeds. We hebben het in dit stukje over die laatste variant.

Genoeg hebben is vaak een teken dat er voldoende welvaart is, en dat mate soms uit het oog verloren wordt. Weelde dus, maar ik kan me voorstellen dat je zelfs geen kilo’s chocolade moet verorberd hebben om er -als chocolatier dan – na 45 jaar genoeg van te hebben. Niet?

Het komt van binnen-uit

De enige remedie tegen meer willen is tevreden leren zijn met wat je al hebt. Over wanneer je dan wél genoeg hebt, zegt de Chinese filosoof Lao Tze (plm. 600 v.Chr.): “He who knows that enough is enough will always have enough”. Met andere woorden: je hebt pas genoeg als je zélf besluit dat je tevreden bent met wat je hebt. Tot die tijd zul je altijd te weinig hebben. “Genoeg” wordt dus niet bepaald door iets wat je kunt verkrijgen; het komt van binnenuit. En dat is belangrijk, want als je niet leert wat ‘genoeg’ voor jou betekent, zul je altijd ontevreden, ongelukkig en ondankbaar blijven. Dan blijf je altijd je geluk zoeken door dingen die nog nét buiten je bereik liggen. What a life that is.

9 Ways to a More Satisfying Life | Guideposts

Voldoende?

Dit woord suggereert een soort persoonlijke score die je geeft aan zaken die op je bucketlist stonden. Maar eigenlijk, als we heel eerlijk zijn met onszelf, is zoiets moeilijk meetbaar. Er zijn talloze voorbeelden van sportlui – om maar iets te noemen – die een tweede of derde comeback maken. Weten is in dit geval meer een kwestie van gevoel, en dat gevoel kan morgen anders zijn dan gisteren of vandaag.

Dan nog verder doen?

De bewuste chocolatier leek al een prille zeventiger, maar tevens trots op zijn werk. Hij deed toch maar even door. Maar waarom dan, indien hij er genoeg van had?

Infinite Resources Inc. - Home | Facebook

Misschien zijn dat de kleine mysteries. Voor de hand liggend zien we dan verantwoordelijkheidsgevoel of – negatiever – een grote eigendunk aan de grondslag liggen om toch door te doen. Maar soms wordt ook gezegd dat mensen de opgebouwde structuur in hun leven moeilijk kunnen loslaten, omdat ze geen blijf zouden weten met de vrijgekomen tijd. Dan zou er plots een tekort tevoorschijn komen, luidt de angst.

Misschien is het daarom gewoon eenvoudiger. Misschien is het gewoon zo dat waar je passie ligt ook je hart ligt. En daar hebben we als mens niet in te kiezen. Het is er of het is er niet.

Thomas Holvoet