sociale media en verantwoord gebruik (1) – Ben je nog vrij?

Wat we zelden lezen zijn adviezen om op een verantwoorde wijze om te gaan met sociale media. En nee, we hebben het niet (in de eerste plaats ) over kinderen, maar over volwassenen. Zijn wij het niet die het goede voorbeeld kunnen geven? En zo ja, wat zou dat kunnen betekenen? Enkele knisperende nadenkers in tien bijdrages.

Er is te weinig informatie

Sociale media zijn bij sommigen, meer dan bij anderen, present in het dagelijkse leven. Maar de verwachting is niet dat het gebruik ervan zal afnemen. In tegendeel. Boekjes, programma’s en kranten overspoelen ons met verstandige tips maar de informatie is vooral sturend naar de voordelen, omdat de boekjes en kranten uiteraard zelf afhankelijk zijn van deze nieuwe mogelijkheden, om hun nieuws te kunnen blijven verspreiden. Begrijpelijk. Hoe zouden we zelf zijn?

Geen gepamper!

Mensen hebben het – zeker nu – wel gehad met belerende adviezen. Ze hebben terug het gevoel van vrijheid en zijn meer dan anders gevoelig voor adviezen die hier tegen indruisen. Maar er zijn ook mensen voor wie het van belang is meer te weten over sociale media en een gezond gebruik ervan. Want de irritaties van toen zijn net dezelfde. Maar kom, laat het ons proberen. Waar ligt u wakker van?

Social Media Help Support - Free image on Pixabay

Kunt u nog zonder?

Natuurlijk. Er is niks mis mee om de digitale koord door te knippen, en het te houden bij een vast nummer. Een emailadres (eigenlijk ook sociale media, maar de basis) is op vandaag bijna niet meer weg te denken. Nochtans hebben zo’n 10% van de Belgen geen internet, vaak vanuit financiële motieven, maar ook uit principiële. Sommigen vinden het niet evident om altijd en overal bereikbaar te zijn, of wijzen erop dat het verslavend is. Voor velen blijft internet gewoon te duur. En ja, sommige mensen laten hun telefoon gewoon thuis liggen.

Anderen zoeken zowat elke nieuwe app op die verschijnt, wel of niet binnen hun interesseveld. Of ze laten zich verleiden om hun bankkaart over te laten aan de duiven, en een app te installeren waarmee ze alle betalingen doen. Bijna elke instelling heeft momenteel zo’n app, en velen zijn nog in ontwikkeling. In vele gevallen betekent het voor bedrijven en overheidsdiensten een besparing. Papier en toestellen, maar ook personeel kan zo gedigitaliseerd worden. Je hebt ze m.a.w. niet meer nodig.

Digital society in Estonia | by Rasmus Jurkatam | Visit Estonia | Flickr

De keuze om zonder sociale media door het leven te gaan betekent voor sommigen een vorm van sociaal isolement, maar als we eerlijk zijn is het eerder door sociale media dat we onszelf verwijderen van fysieke contacten, dan dat het omgekeerde waar is. Zo is het buitenspelen sedert de jaren ’80 met 90% afgenomen. De parken en speelpleintjes liggen er vaker dan vroeger verlaten bij. Het scherm houdt hen binnen.

Maar “kunt u nog zonder?” kan ook een andere invulling krijgen.

Kunt u nog zonder? (2)

Eigenlijk betekent het niks minder of meer dat het je leven niet bepaalt, en dat je kunt functioneren zonder de nabijheid van sociale media. In de praktijk blijft dat voor sommige mensen een klus te zijn geworden, met gevolgen.

Zo kunnen veel mensen zonder een gps de weg niet meer terugvinden. Vroeger sloeg ons zicht herkenningspunten op in onze hersenen, waardoor we vaker dan niet, de weg terugvonden. Als je dat van jongs af aan doet heb je een voordeel. Het is zoals leren fietsen: hoe vroeger je er aan begint… Nu, dit is maar een voorbeeld. We kunnen het gerust ook hebben over brieven schrijven of creatief vermogen, sociale vaardigheden en mentale weerbaarheid. Meer dan we denken nemen apps stukjes vaardigheden over, en leren we dus af in plaats van bij.

Royalty-free gps map photos free download | Pxfuel

Vraag jezelf dus altijd af of je voldoende vrij bent van een scherm en de functies die je verschijnen ziet. Als het antwoord positief is hoeft er niks verkeerd te zijn met minder of meer gebruik. Al ben ik, voor mezelf, blij dat ik de eerste 21 jaar van m’n leven geen internet of mobieltje had.

Privacy en veiligheid

Daar hebben we het de volgende keer over. De Europese Unie investeert de komende jaren miljarden in digitalisering. Het moet ons leven gemakkelijker maken, maar wat met veiligheid en privacy?

De vraag vandaag luidt te reflecteren of we nog voldoende vrij zijn om menselijke vaardigheden, vrij van software, te kunnen ontwikkelen en gebruiken. Het is trouwens aan elk van ons om te bepalen wat die essentiële, menselijke vaardigheden zijn. Een wat socialer ingesteld individu heeft andere vragen.

Thomas Holvoet