Glasgow: “Hoe komen we er toe om dit samen aan te pakken?”

De klimaattop in Glasgow begint. De rijkste industrielanden liepen alvast warm in Rome, maar het echte werk begint nu. In vergelijking met de klimaattop in Parijs is de vraag niet langer of we actie willen. Akkoord, er gebeurt al heel wat, maar veel burgers voelen zich machteloos en reageren angstig op elk voorstel, met veel verdeeldheid tot gevolg. Net zoals een virus zich niks aantrekt van onze individuele wil, geldt dit ook voor het klimaat. Een belangrijke kwestie wordt dus hoe we de machteloosheid van ons af kunnen schudden en met overtuiging geloven dat elke inspanning een verschil maakt.

Cijfers en ideologie

De laatste weken werden we met de nodige documentaires, reportages en veel cijfers geconfronteerd. Wetenschappers, politieke en religieuze leiders roepen op tot urgentie en mensen zonder macht zijn – zoals bij alle maatschappelijke problemen – bang van verandering en verarming. Zeker niet altijd onterecht.

Het politieke speelveld botst binnen een legitiem debat over feiten en oplossingen, maar schampschotten willen soms andere agenda’s voorop plaatsen, die soms zeer lokaal meespelen.

Daarnaast is er de wetenschap die haar huiswerk deed en vrij eensgezind naar buiten komt. Voor het eerst kregen klimaatwetenschappers de nobelprijs voor fysica. Hasselman en Manabe legden alle verbanden samen binnen wiskundige modellen, waardoor voor het eerst bewezen werd dat de klimaatverandering samenhangt met de uitstoot van CO². Onomstotelijk.

Manabe, Hasselmann and Parisi win 2021 Nobel Prize in Physics

Maar in plaats van opluchting zorgt het voor een opbod van doelstellingen, doemscenario’s en dus toenemende angst onder de burgers. Hoe pak je zo’n probleem aan als vooral angst de teugels viert.

Angst kan helpen, maar niet als leidraad

Dat een opstoot van angst je doet wakker schieten, in figuurlijke zin, is een goede zaak. Dat je er wakker van blijft liggen is dat minder. Dan kruipen mensen in hun schulp, kijken weg van het probleem en leven verder. Anderen komen in opstand en gaan het gevecht aan. En een derde groep wordt gewoon depressief of trapt in de val van het complotdenken. Nee, een wake-up call is een oproep, en geen pad om een probleem aan te pakken, vergeet het maar.

Maar wat dan wel?

Net zoals bij het opvoeden van kinderen moet je vooral niet elke dag zeggen dat het veel beter moet. Te vaak en teveel negatieve interventies kunnen vaak nefaste gevolgen hebben. Bekrachtigen wat goed loopt is dan een betere optie.

Maar als het écht niet goed loopt is zelfs een gedragsgerichte aanpak ruim onvoldoende. Wat je nodig hebt is een verhaal dat behapbaar is voor iedereen, en dat kan leiden tot een positief geloof dat het echt wel helpt om samen in actie te komen.

Daarnaast heb je een vorm van autoriteit nodig, leiderschap dus die – het liefst – democratisch werd afgedwongen. Somebody got to do this, en dan zijn vijf minuten politieke moed er wellicht 55, zeker in dit geval.

What can I do about climate change? 14 ways to take positive action -  Positive News

Dus samen, en goed bege-leid

Het gevoel krijgen dat we er als samenleving tegenaan kunnen gaan, en elkaar kunnen helpen bij het waarmaken van de nodige doelstellingen is één zaak. Sommigen vergeten daarbij dat ondernemers ook burgers zijn. Geen misverstanden daarover: samen dus.

Maar dan wel begeleid door de verkozenen des volks, wetenschappers en mensen uit het ruime middenveld, waartoe elke beweging behoort, ideologisch gekleurd of niet. Vele stuwdammen die symbolische en echte bescherming bieden aan mensen die ongerust zijn of problemen ervaren. Iedereen aan boord dus. Samen uit, samen thuis. Alle spreekwoorden, in die richting, kunnen helpen.

Practical and positive climate action, for everyone | WeForest

Fricties onderweg: dat mag, maar verwarring is te mijden, want dat zijn de geliefkoosde ingrediënten van het complotdenken en fake news. Dat het naïef is te hopen dat het zonder kan is waar. Maar een wake-up call over de manier waarop: – de hoe-gaan-we-hier-samen-tegenaan-vraag – is even belangrijk als het klimaatvraagstuk op zich. Het éne zal niet slagen zonder het andere, zo leert ons de recente geschiedenis.

Met andere woorden: de pandemie heeft ons geleerd dat een moeilijke situatie, die een gemeenschappelijke aanpak vereist, begint met applaus, en evolueert in het omgekeerde.

De redactie