Zien en vooral gezien worden

“We kijken graag, maar we worden even graag gezien. Of we laten onszelf minstens graag zien. Of: we laten iets zien aan anderen . Bijvoorbeeld bij betogingen en in het onderwijs, en zo!” Jan Glorieux zoekt het voor ons uit.

Tonen

We willen allemaal vaak gezien worden. Bijvoorbeeld om politieke redenen: we komen op straat bijvoorbeeld. We tonen onszelf, of we “togen” (Vlaams)/ zeigen (Duits) onszelf: we betogen. Of in het Latijn: we manifesteren, we laten onszelf opvallen, en daarom schrijven we al eens een manifest, een publieke tekst met onze eisen, en verzet tegen “manifeste” (duidelijke) schendingen. Nu, wij noemen dat ook een demonstratie, al bestaat er evenzeer een Tupperwaredemonstratie. Het is een zaak van montrer, tonen, en eventueel démontrer, aantonen. 

Seeing and Being Seen

Toog

Nu, betogen doe je niet vanachter de toog. De toog associëren wij nog altijd met het cafémeubel, ofwel tapkast, waaraan mannen (m/v ) op krukken zitten – of hangen – en eventueel toogpraat ten beste geven. Maar steeds meer breekt de verstoog (vers-toog) door: de toonkast met verse producten. Die toog of etalage zou etymologisch met ogen te maken hebben, en dat lijkt best aannemelijk uiteraard. In het Duits zijn gebeurtenissen (Er-eignis/se) zelfs met de ogen (Auge/n) verwant: ooit Er-äugnis… 

Teach 

Ook niet aan gedacht: teachers zijn “toners” als je wil, “togers” in mijn dialect. Je ziet de link: t-ch/ t-g... Vandaar dat leraars ook wijzers zijn: onderwijzers, in het beste geval “wonderwijzers” (Jacques Claes), al is het misschien nog beter als de leerkrachten alleen de weg wijzen en de studenten zelf op zoek gaan… Zo worden ze ook wijzer. Wijzen en weten hangen immers samen, niet alleen als begrippen, ook als woorden. En uit het wijzen zou ook een bepaalde zienswijze/ werkwijze/levenswijze kunnen ontstaan, maar de link met het woord wijzen, die evident lijkt, wordt niet direct gelegd. 

Being Seen” Podcast Highlights Queer Black Male Perspectives - POZ

Show  

Moet het onderwijs ook een show worden? Niet echt, denk ik: tonen volstaat. Of nee: nieuwsgierig maken om zelf onderzoek te voeren, mogelijk te ondernemen. De leerling mag geen consument zijn, hij moet een medeverantwoordelijke worden en gangmaker van zijn eigen ontwikkelingen, maar getriggerd door (w)onderwijzers.

Schouwen x 2

Ik had er aanvankelijk niet aan gedacht, maar er is natuurlijk een link met schouwen, dat we kennen via de schouwburg (die “kijk-burcht”) en schouwspelen (spekt-akels), beschouwen (regard,consider [sterrenspiegeling]). Maar steeds meer is het niet gewoon maar kijken, maar vooral kritisch kijken, onderzoekend kijken. Zoals de “schouwing” ooit in Vlaanderen (de auto-inspectie), of in ogenschouw nemen… Een niet-onlogische evolutie, maar zeker een evolutie.

(Trouwens, een Engelse mystica had “showings”, openbaringen.)

Zien en gezien worden

Zien en zeker ook gezien worden zijn vermoedelijk levensbelangrijk in het leven van een mens. Je laten zien lijkt bijna een levensdoel: ik laat mij zien, dus ik besta… Tja, als dat maar geen show wordt, of een “manifestatie” met holle slogans… Maar beschouwing en reflectie lijken mij zinnig genoeg: een bredere kijk proberen te krijgen én er kritisch naar kijken…

Media schotelen ons heel veel info voor, en je kunt ernaar kijken. Maar tegenwoordig geldt niet meer wysiwyg (what you see is what you get). Je moet bij het huidige kijken, vooral kritisch kunnen kijken. Anders leer je niks essentieels, en kom je uiteindelijk alleen tot… toogpraat. 

Jan Glorieux

Ontdek meer bijdrages van Jan Glorieux via deze link.