Sociale media en verantwoord gebruik – De kinderen (2)

Wat betekent verantwoord omgaan met sociale media? In deze tweede bijdrage richten we onze schijnwerpers op “kinderen tot 12 jaar”. Wat is het nu? Is het nu schadelijk of niet? Moet ik het verbannen? Of moet ik hen net leren omgaan met deze nieuwe communicatie, zodat ze later…? Dat zijn jammer genoeg de verkeerde vragen. De belangrijkste zijn: “hoe zit het met mij als ouder of opvoeder? Welke kennis en instrumenten heb ik in handen? En interesseert het me of voel ik afkeer?”

Wat we zelden lezen zijn adviezen om op een verantwoorde wijze om te gaan met sociale media. En nee, we hebben het niet (in de eerste plaats ) over kinderen, maar over volwassenen. Zijn wij het niet die het goede voorbeeld kunnen geven?. In deel 1 lazen we hoe vrij je nog bent bij het gebruik van sociale media. Vandaag staan we stil bij het gebruik van sociale media door kinderen.

Foute boel

Hoeft u nog een rapport te lezen waaruit blijkt dat vroegtijdig, veelvuldig en ongecontroleerd gebruik van sociale media voor kinderen schadelijk is? Ik denk het niet. Er bestaat voldoende kennis over, maar het lijkt alsof we er geen raad mee weten. Alle kennis ten spijt, er is een verschil tussen de raad en de daad.

Zo kwamen we te weten dat kinderen er een laag zelfbeeld bij krijgen. Hoeveel ouders hebben sindsdien hun kinderen aangeleerd beter om te gaan met – pakweg – Instagram? Maar misschien moeten we eerst even een belangrijke hulplijn meer bekendheid geven: “WAT WAT” , een organisatie die ouders, kinderen en jongeren tips geeft. Sta me toe die vervelende vragen toch nog even te stellen.

Sociale media: “wel of niet?”

Ook dat weet u best. Het is geen zwart-wit-verhaal. Zij die denken hun kinderen een gunst te doen door hen weg te houden van sociale media weten best dat innovatie van alle tijden is. Van de uitvinding van de fiets, de telefoon, microgolfoven, internet. Altijd leken er redenen om er maar niet aan te beginnen. Er deed omtrent die nieuwe zaken vaak fake news de ronde.

Het heeft dus met vertrouwen te maken, maar ook met “er-leren-mee-om-te-gaan”. En met dat laatste vraagstuk zitten we zeker. Want de vraag: “hoe streng moet ik zijn?” overvalt velen, doet mensen twijfelen waardoor ze zelden ingrijpen. Toch zijn er goede redenen dat wel te doen.

The impact of parental burnout

Het mag simpelweg niet

Ouders beseffen niet dat kinderen onder de dertien jaar geen lid mogen worden van een platform op sociale media. Dat komt omdat kinderen onder de dertien geen persoonlijke gegevens mogen delen. Misschien wist u dat niet, maar als er iets gebeurt ben u wel degelijk de eindverantwoordelijke. Al-tijd.

De pauzeknop van Tik Tok, Snapchat en varianten

Zij die echter menen dat sociale media een gemakkelijke pauze-knop zijn voor hun kinderen, die zullen geregeld met fratsen te maken krijgen, als ze geen oogje in het zeil houden. Je kunt het vergelijken met samen naar Het Journaal kijken. Dat doe je ook het beste samen. Die boodschap blijft dezelfde, zelfs als je geen tijd hebt. Trouwens, geen tijd hebben voor je kinderen?

Begrenzing is wel degelijk van tel, want het feit dat vreemde mensen, buiten je eigen gezin, je leven binnenkomen, is toch een nieuw fenomeen. Hadden we onze kinderen vroeger vaker in het vizier, dan wordt die sociale controle nu duidelijk minder sterk, althans in de virtuele wereld.

En dat kan grote gevolgen hebben: van onschuldige plagerijen tot pestgedrag, machtsmisbruik, chantage en in enkele gevallen seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Bent u bang uw kind de bus te laten nemen omdat er een persoon met slechte bedoelingen kan bij zitten? Wel, dan leeft u nog in de jaren ’90. De meeste mensen met slechte bedoelingen zijn op vandaag actief op virtuele platformen. Uitgerolde cameranetwerken zorgen er wellicht voor dat veel daders niet langer in de buitenlucht vertoeven om misdrijven te plegen. Het probleem heeft zich voor een stuk dus verplaatst.

Dus wat is de vraag dan?

Sociale media zullen niet meer verdwijnen uit ons leven. De huidige ouders behoren tot de eerste generatie die zoekende zijn, en zichzelf ook kunnen aanleren om te zien waar grenzen worden getrokken, en waar er voordelen te vinden zijn voor het kind. Maar je moet er wel iets voor doen.

Heb je die tijd niet? Maak ze dan. Heb je ze niet? Hou je kinderen dan weg van sociale media, ondanks de externe druk van de kinderen zelf en klasgenootjes. Gemakkelijk spreken? Helemaal niet. Het vraagt tijd, maar enkel dan is het verantwoord. Het is niet omdat je als volwassene de gevaren kunt inschatten dat kinderen dit kunnen.

Omdat de platformen slechts zeer geleidelijk en onder grote druk hun producten veiliger maken is het vooral aan de ouders zelf om voor zichzelf uit te maken of ze op weg willen gaan met hun kinderen bij het ontdekken van sociale media.

Stevige inzet, geen laksheid

Welke tips of adviezen kunnen we je dan nog geven, samengevat?

  • Sociale media verdwijnt niet meer. Je kunt daarover nostalgisch zijn (“vroeger was het beter”), maar helpen doet het niet. Er spelenderwijs kennis mee maken, met jou in de buurt, is niet per definitie een slechte zaak.
  • Zeker voor kinderen is begeleiding door ouders op opvoeders een absolute must. Hen alleen laten betekent dat je als ouder of opvoeder een risico neemt.
  • Spreek! Praat over hun ervaringen met sociale media, vraag er actief naar, en begin niet te snel te oordelen (fouten maken mag), want hoe leer je anders? Vertrouwen geven en spreken.
  • Begrens! Hoeveel tijd mogen kinderen tot 12 jaar besteden? Zeker voor de leeftijd van 10 jaar zo weinig mogelijk. Als puntje bij paaltje komt mag het eenvoudigweg niet.
  • Je verantwoordelijkheid als ouder niet verdoezelen. tot de leeftijd van 18 blijf je verantwoordelijk voor het doen en laten van je pupillen.
  • Beheer de instellingen van de platformen waar je kinderen op actief zijn. Aarzel niet om onbekenden te verwijderen en leg altijd uit waarom je dat doet. Discussieer niet, kinderen kunnen meestal niet inschatten waar de gevaren liggen. Zorg er vooral voor dat de instellingen streng zijn, zeker als het over privacy gaat. Geef ze de boodschap mee dat ze nooit persoonlijke gegevens mogen doorgeven.
  • Gebruik een app die ouderlijke sociale controle kan uitoefenen, de zogenaamde “parental control apps”. Even een zoekmachine raadplegen en je kunt even later volgen waar je kinderen mee bezig zijn.
  • Het belangrijkste advies blijft: wees zeer kritisch bij het gebruik van sociale media bij kinderen tot 13. Ze zijn niet geschikt voor kinderen tot die leeftijd en het mag eenvoudigweg niet. De Nederlandse consumentenbond legt zeer eenvoudig uit waarom dit zo is. Maar omdat we allemaal weten dat de wet en de praktijk anders zijn…
  • Iets om zelf over na te denken: weet goed dat elke foto dat je op je eigen tijdlijn plaatst (als volwassene) van jezelf en je kinderen voor altijd aanwezig blijft op het internet. Wees dus voorzichtig en weet waarom je het doet: kinderen weghouden van een medium waar ze zeer gemakkelijk kwetsuren kunnen oplopen.

Thomas Holvoet