Holi: de overwinning van het goede op het kwade

Afgelopen vrijdag, 18 maart, vierden hindoes overal ter wereld “Holi”, het kleurig lichtfeest bij uitstek, dat ook wel gezien wordt als het officiële nieuwjaarsfeest van de hindoegemeenschap. Daarbij wordt alle duisternis overwonnen door het licht. Het staat voor een nieuw begin, waarbij het goed over het kwade overwonnen wordt. Overschaduwd door de oorlog in Oekraïne en hindoe-nationalisme blijft het feest een intense belevenis vol kleurenpracht.

Holi Phagwa

Holi is een gekend en uitbundig feest, waarbij de lente de winter definitief overwint. Het gaat, volgens de hindoes, om een goddelijke wenst om mensen bij elkaar te brengen. De kleuren worden verspreid zodat niemand nog weet wie wie is. Alle verschillen worden weggewerkt, zodat het symbool van gelijkwaardigheid uitgebeeld wordt. Holi brengt mensen bij elkaar, zelfs in tijden van oorlog.

Het feest begint eigenlijk bij de eerste volle maan tijdens de maand Phagun (maart) en duurt tot de dinsdag daarop. Dit jaar dus tot 22 maart.

Meer dan een feest

Zelfs het meest uitbundige feest in het hindoeïsme gaat gepaard met rituelen en verhalen.

“De legende zegt dat het festival de overwinning van god Vischnu op koning Hiranyakashyapu viert, een koning die iedereen vermoordde die hem niet aanbad als een god. Zijn zoon Prahlad geloofde echter wel in Vischnu, dus wilde de koning zijn eigen zoon vermoorden. Zijn zus Holika lokte Prahlad in een vuur en probeerde hem te verbranden, maar Vischnu redde Prahlad en Holika was uiteindelijk degene die verbrand werd. Zo luidt het verhaal.

Het feest begint

Holi begint met het planten van een stek van de wonderboom door een pandit, een hindoeïstische brahmaan, tijdens een speciale ceremonie. Rondom de geplante ‘Holika’ wordt gedurende de volgende veertig dagen hout, droge takken, stro e.d. verzameld en op deze manier wordt een brandstapel gemaakt.

Deze brandstapel symboliseert het kwade en wordt tijdens de vooravond van Holi in brand gestoken. Het verbranden noemt men de Holika-dahan. Vooraf wordt het stekje van de wonderboom (dat het goede symboliseert) door de pandit verwijderd. Pas dan kan de brandstapel of Holika aangestoken worden.

Holika

Overschaduwd door de oorlog

De mantra’s van vrede worden momenteel hardop gebeden, niet enkel voor Oekraïne, maar ook voor onderdrukten in India.

In 2021 protesteerden nog studenten bij de Memorial Church. Ze waren in het zwart gekleed en riepen er “Azaadi!” – vrijheid – met slogans als “Niemand is illegaal”, “Boycot NRC” en “Stop genocide in India!”

De Indiase premier Narendra Modi geldt als rasechte hindoe-nationalist. Maar hij past ook in het ­rijtje populisten, overal ter wereld. Zowel christenen als moslims worden er vervolgd en onderdrukt. Zo is er een Hijab-verbod, er zijn anti-bekeringswetten. Het geweld tegen beide geloofsgroepen wordt gelegitimeerd door het hindoe-nationalisme, dat overtuigd is van haar suprematie.

Meer dan India

Holi is uiteraard een feest dat in de hele wereld gevierd wordt, en grote euforie oproept bij de leden van de geloofsgemeenschap: “het elkaar overladen met kleurrijk poeder is ook een daad tegen racisme, want alle verschillen worden uitgewist, we zijn – als puntje bij paaltje komt – allen gelijk,” vertelt een hindoestaanse vrouw die getuigt over de nog steeds precaire rol van vrouwen in de samenleving.

In België wordt het feest op talrijke plaatsen gevierd. In Antwerpen vond Holi op zaterdag 19 maart plaats. “Zou het niet fijn zijn een groot Holi-feest te kunnen vieren in gans de stad?”, vroeg een hindoegelovige zich af?

Thomas Holvoet

NPO 1 zond deze korte documentaire uit over het voorbij Holi-feest